ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΑΣ Η ΣΤΕΡΕΑ: Ολοκληρωμένο σχέδιο ανασυγκρότησης της Βόρειας Εύβοιας

 

Προτάσεις

 

                                             ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ Β.ΕΥΒΟΙΑΣ

 

Στο Περιφερειακό Συμβούλιο που διεξήχθη στην Αιδηψό ,στις 24 Αυγούστου 2021 τοποθετηθήκαμε συνολικά και αναπτύξαμε τους προβληματισμούς και τις θέσεις μας για την τραγική δοκιμασία των συμπολιτών μας στην Β. Εύβοια από την πύρινη λαίλαπα.

Με το βλέμμα πλέον στην επομένη μέρα,

καταθέτουμε τις αρχικές μας προτάσεις όπως αυτές παρουσιαστήκαν και στο Περιφερειακό Συμβούλιο, τις οποίες και θα διεκδικήσουμε να ενταχθούν στα πλαίσια ενός δημιουργικού και συλλογικού διαλόγου, σε περιφερειακό και κεντρικό επίπεδο, στο πακέτο των πολιτικών  στήριξης και ανάπτυξης των πυρόπληκτων περιοχών.

 

 

Α. Αρχές και προαπαιτούμενες  πολιτικές

 

Για να επιτευχθεί  το σύνολο  των πολιτικών  και των παρεμβάσεων υπάρχουν αναγκαίες προϋποθέσεις που πρέπει να διασφαλιστούν  και ισχύουσες πρακτικές που πρέπει να αποφευχθούν.

 

Πρώτον: Ο εθνικός και περιφερειακός σχεδιασμός της πολιτικής προστασίας πρέπει να αλλάξει ριζικά. Στην  μεταρρύθμιση αυτή πλέον θα κριθούν τελικά όλοι. Εκεί που διακυβεύεται η ασφάλεια, η ανθεκτικότητα και ο τρόπος νέας διακυβέρνησης. Επιβάλλεται να εκμεταλλευτούμε τις δυνατότητες που μας δίνει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για την από κοινού αξιολόγηση και αναβάθμιση των εθνικών σχεδίων βάσει βέλτιστων πρακτικών άλλων χωρών. Απαιτείται μία σημαντική επένδυση στην πρόληψη.

 

Δεύτερον: Ο ενδοπεριφερειακός, διαδημοτικός στρατηγικός σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις προκλήσεις της κλιματική αλλαγής και την ανάγκη για βιώσιμη και ανθεκτική ανάπτυξη στην Βόρεια Εύβοια. Η ανάπτυξη που χρειάζεται η Βόρεια Εύβοια, πρέπει να είναι «πράσινη» αλλά όχι «πράσινης εκμετάλλευσης». Απαραίτητη προϋπόθεση ο καθορισμός ειδικών πολιτικών αλλά και του συνολικού προϋπολογισμού που θα διασφαλίζει την  σταδιακή και ολοκληρωτική υλοποίηση του προγράμματος.

Τρίτον: Η εφαρμογή της ενεργειακής δημοκρατίας, με τον θεσμό των ενεργειακών συνεταιρισμών ή συμμετοχικών ενεργειακών κοινοτήτων δημοτικών /συνεταιριστικων, είναι η μεγάλη πρόκληση. Μαζί με τον τομέα της πρωτογενούς παραγωγής και της διαχείρισης των νέων δασών, μπορεί  και πρέπει να καταστήσουν την Βόρεια Εύβοια περιοχή πρότυπο ενεργειακής δημοκρατίας, Βιώσιμης, Ανθεκτικής, Πράσινης και πρωτίστως Συμμετοχικής Ανάπτυξης.

Τέταρτον: Οι αγροτικοί και δασικοί συνεταιρισμοί, οι δασικής δραστηριότητας ΚΟΙΝΣΕΠ(Κοινωνικής Οικονομίας), τα σωματεία των ρετσινάδων, οι τοπικές κοινότητες, οι ενεργοί πολίτες και οι φορείς τους, τα επιμελητήρια, οι Δήμοι, πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες για ένα συλλογικό ,συμμετοχικό αναπτυξιακό, παραγωγικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης. Να συμμετέχουν «υποχρεωτικά» ,σε όλα τα μοντέλα, τις διαδικασίες και πολιτικές, εκείνων των  αναδασώσεων  και ανασυγκρότησης των περιοχών τους. Να συμμετέχουν ΩΣ ΜΕΤΟΧΟΙ,ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΕΣ. Των ίδιων των περιοχών τους ,που δεν έχουν όλες  τα ίδια χαρακτηριστικά, περιβαλλοντικά, εδαφολογικά, οικονομικά, παραγωγικά και δημογραφικά.

Πέμπτον: Σε συνεργασία με επιστημονικούς και πανεπιστημιακούς  φορείς, να καταρτιστεί  ένα καινοτόμο σχέδιο για αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα στο σύνολο των περιοχών που έχουν πληγεί. Στόχος να είναι με γρήγορες διαδικασίες και χωρίς χρονοτριβές, να επιτευχθεί η θωράκιση των πυρόπληκτων περιοχών καθώς το επόμενο διάστημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο και επικίνδυνο για την εκδήλωση πλημμυρών.

 

Έκτον: Συγκρότηση κοινής Επιτροπής Παρακολούθησης του προγράμματος Ανασυγκρότησης της Β. Ευβοίας, με την διαδημοτική ,διαπαραταξιακή συμμετοχή της 

Αυτοδιοίκησης και πανεπιστημιακών φορέων της Περιφέρειας. Η Επιτροπή αυτή να συσταθεί άμεσα ώστε να συμμετέχει σε κάθε διαπραγμάτευση διαμόρφωσης του Προγράμματος Ανασυγκρότησης και υλοποίησης του. Η διαφάνεια ,η παρακολούθηση και ο έλεγχος της υλοποίησης του προγράμματος, είναι προϋποθέσεις που θα διασφαλίσουν την υλοποίηση του μακροχρόνιου ,πολυεπίπεδου και καινοτόμου αυτού προγράμματος ανασυγκρότησης και θα αποκλείουν  κάθε αθέμιτη και κερδοσκοπική συμπεριφορά .

 

Β. Τα προτεινόμενα μέτρα από την κυβέρνηση εκτιμούμε ότι είναι σκόπιμο να τροποποιηθούν ,να συμπληρωθούν και να ενισχυθούν με νέες και ολιστικής διάστασης πολιτικές .

Πολλές από τις παρακάτω  προτάσεις μπορεί να είναι εναλλακτικές, αλληλοσυμπληρούμενες, ώστε να καλύπτουν το σύνολο της κοινωνίας ,των επιχειρήσεων, του παραγωγικού ιστού και  του περιβάλλοντος. Μπορούν  να χρηματοδοτηθούν δε από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά Ταμεία, Χρηματοδοτικούς Μηχανισμούς και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψη με την τροποποίηση αυτών σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο.

Επίσης ,είναι απαραίτητο να συζητηθούν και να συμπεριληφθούν  ειδικά θέματα και αιτήματα των παραγωγικών φορέων και τα οποία η Περιφερειακή Αρχή θα καταθέσει σε κάθε αρμόδιο Υπουργείο.

 

Σε σχέση με τα ΕΙΔΙΚΑ ΜΕΤΡΑ της Πράξης Νομοθετικού Περιεχόμενου  και των  επιμέρους ,κυλιόμενων  εξαγγελιών της κυβέρνησης, εμείς προτείνουμε πολυεπίπεδες παρεμβάσεις, με την επιφύλαξη της τελικής μας θέσης ,μετά και την συζήτηση στην Βουλή και κατά την διάρκεια των συζητήσεων και επεξεργασίας αυτών.

Βάσει των κυβερνητικών εξαγγελιών που μέχρι σήμερα έγιναν, μπορούμε να τις κατηγοριοποιήσουμε σε 3 μέτρα:

Άμεσα μέτρα: προβλέπονται από την βασική νομοθεσία και συμπληρώνονται ενώ δεν μπορεί να υπολογιστεί μέχρι σήμερα το συνολικό κόστος. Αυτά τα άμεσα μέτρα ΠΡΕΠΕΙ να ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΟΥΝ γιατί η οικονομική στήριξη των οικογενειών και επιχειρήσεων είναι το Α και το Ω.ΔΕΝ επιτρέπεται να υπάρξουν καθυστερήσεις, γραφειοκρατικές αγκυλώσεις, αποκλεισμοί λόγω διοικητικών καθυστερήσεων στις καταμετρήσεις, όπως έγινε με τις πλημμύρες στην Κεντρική Εύβοια πέρσι τέτοια εποχή.

 Μεσοπρόθεσμα Μέτρα κυρίως οικονομικής ,φορολογικής και ασφαλιστικής διαχείρισης των επιχειρήσεων και των εργαζομένων σε αυτές. Με τις δηλώσεις και την εφαρμογή των μέτρων ,μπορούμε να δούμε και βελτιώσεις ή διευκόλυνση  στην εφαρμογή τους όταν αποκλείονται πληγείσες επιχειρήσεις που δεν έχουν κατηγοριοποιηθεί στην απόφαση.

Αναπτυξιακές πολιτικές ,το πιο  σημαντικό  μέρος, δεν έχει  καθοριστεί με σαφήνεια. Εκεί θα αναδειχτούν οι πολιτικές διαθέσεις αλλά και η  ικανότητα του κράτους και της αυτοδιοίκησης να δημιουργήσουν ένα νέο παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο.

Κυρίως σε αυτό τον άξονα προτάσεων θα επικεντρώσουμε σε αυτή τη φάση το πακέτο των προτάσεων μας ,εφόσον τα άμεσα μέτρα είναι σε εξέλιξη, υπάρχουν επιμέρους διαβουλεύσεις τις οποίες και δεν γνωρίζουμε  και τα οποία είναι σκόπιμο να επανεξετασθούν σε συνδυασμό με τα μεσοπρόθεσμα μέτρα και εξαγγελίες .

 

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ:

1.    ΑΙΤΗΜΑΤΑ ρητινοκαλλιεργητών  στα οποία και  συμφωνούμε, όπως :

Αποζημίωση για την φετινή μας παραγωγή που κάηκε, ενώ την είχαμε δουλέψει, στο συνολικό ύψος παραγωγής και τιμής (τιμή επιδότησης + τιμή πώλησης).Δυνατότητα συνταξιοδότησης για όποιον συνάδελφο ρετσινά-δασεργάτη επιθυμεί και έχει θεμελιώσει δικαίωμα (πάνω από 4500 βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα) στα 55 για τους άνδρες και στα 50 για τις γυναίκες. Θα μπορούσε να εξετασθεί και στα πλαίσια της αλλαγής του ασφαλιστικού συστήματος, ειδική συνταξιοδοτική ρύθμιση για τους ρητινοκαλλιεργητές  και την κλιμάκωση ετών και σύνταξης. Επίσης ,σε αυτό το ασφαλιστικό και κοινωνικό πακέτο χρηματοδότησης θα μπορούσε να συμμετέχει ουσιαστικά και το Υπ. Περιβάλλοντος με την αύξηση του ισχύοντος προϋπολογισμού που διαθέτει για την στήριξη των ρητινοπαραγωγών.

Επίσης απασχόληση όλων των ρετσινάδων στα αντιπλημμυρικά έργα που έχουν γνώση του δάσους και τα αναγκαία εργαλεία, με την επιστημονική επίβλεψη των δασαρχείων.

2.    ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ  ΧΩΡΙΚΗ ΕΠΕΝΔΥΣΗ (ΟΧΕ), είναι σκόπιμο να ορισθεί η πληγείσα περιοχή με ενιαίο παραγωγικό και κοινωνικό ιστό -βλέπε Β. Εύβοια .Το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο και τα Περιφερειακά Σχέδια ΕΣΠΑ, βρίσκονται στην φάση των διαβουλεύσεων με την ΕΕ και συνεπώς με σωστή και ολοκληρωμένη αιτιολόγηση μπορεί να ενταχθούν και να χρηματοδοτηθούν. είναι μια κοινοτική πολιτική που προωθείται ευρέως στην νέα αναπτυξιακή περίοδο 2022-2027.Πρόκειται περί ενός συνδυασμού πολυεπίπεδων πολιτικών και πολλαπλών δραστηριοτήτων που χρηματοδοτούνται και αποτελούν πρότυπο συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων. Άλλωστε το θέμα των κλιματικών αλλαγών και των συνεπειών τους δεν είναι μόνο εθνικό ζήτημα.

 

3.    ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ  ΕΙΔΙΚΩΝ ΣΥΜΦΩΝΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ και στην βάσει των προβλεπόμενων πολιτικών απασχόλησης του  ΕΣΠΑ-ΠΕΠ, με πλήρη ενσωμάτωση, μακροχρόνια απασχόληση  και ενεργοποίηση των πολιτών.

4.    Ειδικά προγράμματα ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΦΥΤΕΥΣΕΩΝ καλλιεργειών και ζωνών αγροτικής παραγωγής, συγχρηματοδοτούμενων κυρίως από το Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης με την ετήσια εισοδηματική στήριξη των παραγωγών και την κάλυψή του κόστους αναφυτεύσεων. Αφορά κυρίως ελαιόδεντρα, συκοπαραγωγή και εκείνες τις παραγωγές για τις οποίες μπορεί να συσταθεί ειδικό συλλογικό πρόγραμμα.

5.    ΝΕΟΙ ΑΓΡΟΤΕΣ στις πληγείσες περιοχές ,που έχουν καταθέσει προτάσεις να προεγκριθούν άμεσα , να τροποποιηθούν οι υποχρεώσεις τους και η χρηματοδότηση τους για την εγκατάσταση τους.

6.    ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΩΝ ΠΟΠ (προϊόντων ονομασίας προέλευσης), όπως για τις  ελιές Ροβιών ,ελαιολάδου,σύκων) αλλά και όλων των αγροδιατροφικών προϊόντων ώστε να μην χαθεί η κατοχύρωση τους ,παραγωγική και εμπορική, λόγο της «εξαφάνισης τους» από τις αγορές για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα. Στήριξη όλων των οικοτεχνιών (συσκευασία σύκων, γλυκά κουταλιού, αρτοποιεία, μέλι, κλπ.) στις πυρόπληκτες περιοχές, ταυτόχρονη επιτάχυνσή εκκρεμούσαν αδειών έναρξης σχετικών δραστηριοτήτων.

7.    ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ,χρηματοδότηση των κτηνοτρόφων βάσει των δηλώσεων τους στο ΟΣΔΕ για πλήρη αντικατάσταση του ζωικού κεφαλαίου. Στήριξη των κτηνοτρόφων για αντικατάσταση των ζώων που χάθηκαν, με καινούρια ζώα στάβλων και εξασφάλιση ζωοτροφών για τον επισιτισμό τους, μια που η ελεύθερη βοσκή θα απαγορεύεται για αρκετά χρόνια.

8.    Άμεση ενίσχυση και στήριξη για την κατασκευή ή  επιδιορθώσεις των ΣΤΑΒΛΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ χωρίς δάνεια.

9.    Διασφάλιση ΖΩΟΤΡΟΦΩΝ με διαδικασίες από το ΥΠΑΑΤ ,διότι δεν μπορεί να συνεχίσει να στηρίζονται οι κτηνοτρόφοι  από τον εθελοντισμό των αγροτικών και συνεταιριστικών οργανώσεων.

10. Να δοθούν ΚΙΝΗΤΡΑ ώστε και νέοι να ασχοληθούν με επαγγέλματα της υπαίθρου, όπως της κτηνοτροφίας, με την εκτατική κτηνοτροφία μικρής κλίμακας στη βάση της αειφορίας και της βοσκοικανότητας κάθε περιοχής.

11. Στήριξη της τοπικής ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ με την εγκατάσταση της στις εναπομένουσες δασικές εκτάσεις (πευκοδάση)και την αποτροπή εγκατάστασης  άλλων μελισσοκόμων που δεν προέρχονται από τον Νομό, μέχρι να επέλθει η κανονικότητα.

12. Ο ΕΛΓΑ πέρα των εξαγγελιών και των προσπαθειών που κάνει ο διοικητικός του μηχανισμό ,πρέπει να τροποποιήσει και τον κανονισμό λειτουργιάς του  για να αποζημιώσει το σύνολο των ζημιών χωρίς καθυστέρηση και αποκλεισμούς. Να τονίσουμε ότι η Περιφέρεια Στερεάς με ανακοίνωση της στις 12-08 , ενημερώνει ότι ολοκληρώνεται η αποζημίωση των παραγωγών από τις πλημμύρες του 2020 στην Εύβοια ,το επόμενο χρονικό διάστημα!

13. Στρατηγική ανάγκη να ενισχυθούν οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις και οι επιχειρήσεις για να μειώσουν το ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΚΟΣΤΟΣ και ιδιαίτερα το ΑΡΔΕΥΤΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ με ειδικές συμφωνίες με τους ΤΟΕΒ. Παροχή ηλεκτρικού ρεύματος στο κάμπο, για κάθε είδους γεωργικής υδροληψίας, ώστε ν’ αυξηθεί η παραγωγή με το πότισμα. Με την αξιοποίηση των υπολειμμάτων των καλλιεργειών και της υλοτομίας των δασών, να μην χαθούν  σημαντικές ποσότητες βιομάζας στην περιοχή παρέμβασης. Να δοθεί η δυνατότητα να αλλάξει η νοοτροπία και η πρακτική στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις .Οι πρακτικές αυτές να νομοθετηθούν για  όλες, αρχής γενομένης εκείνων των πληγέντων περιοχών.

14. ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ που αποτελεί και βασικό πυλώνα της συμμετοχικής οικονομίας μικρής κλίμακας. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να ενεργοποιήσει και να εντάξει σε κοινές δραστηριότητες πολίτες που δεν μπορούν να ενταχθούν σε δομές και να λειτουργούν παράλληλα και συμπληρωματικά με τους συνεταιρισμούς και ομάδες . Η Ένωση Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Στερεάς Ελλάδας, με τη συνεργασία της Πανελλήνιας Συνομοσπονδίας Ενώσεων Φορέων Κ.Αλ.Ο. θα μπορούσαν με τοπικά σύμφωνα να δραστηριοποιηθούν σε δράσεις όπως:

§  Ενίσχυσης δημιουργίας εγχειρημάτων της κοινωνικής οικονομίας ως εργαλείου κοινωνικής ένταξης και πρόσβασης στην απασχόληση.

§  Εισαγωγής νέων προτύπων αγροτικής συνεταιριστικής επιχειρηματικότητας, με έμφαση στην υποστήριξη νέων γεωργών, δημιουργικής και κυκλικής οικονομίας και έξυπνης εξειδίκευσης.

§  Υποστήριξης δημιουργίας συμπράξεων μεταξύ όλων των φορέων (πρωτογενούς παραγωγής, μεταποίησης, υπηρεσιών) του τρίτου τομέα, για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και τη συνακόλουθη εξασφάλιση ανθεκτικότητας και βιωσιμότητάς τους.

§  Διευκόλυνσης πρόσβασης ευάλωτων και ειδικών ομάδων ανέργων σε δράσεις κοινωνικής επιχειρηματικότητας, με τη μεταφορά τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών από την Ελλάδα και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

§  Πληροφόρησης, βοήθειας, εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμβουλευτικών υπηρεσιών, νομικής και τεχνικής βοήθειας και υποστήριξης για την ίδρυση νέων Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.

§  Κοινωνικής καινοτομίας για την προώθηση ενεργητικών πολιτικών οικονομικής και κοινωνικής ένταξης.  

15. Εξέταση των προβλημάτων που προκύπτουν στους ΔΑΣΙΚΟΥΣ ΧΑΡΤΕΣ και της κατάστασης μετά τις των πυρκαγιές, σε συνεργασία με τις δασικές υπηρεσίες που θα κληθούν να αναδασώσουν τις πληγείσες εκτάσεις αλλά και να διευκολύνουν την διασταύρωση στοιχείων και την παραγωγική δραστηριότητα στα δάση.

16. Δραστική μείωση (30-40%) του ΕΝΦΙΑ για τα επόμενα τρία χρόνια στις πληγείσες περιοχές.

17. Επιτάχυνση έκδοσης εκκρεμών αιτήσεων για συνταξιοδότηση. Να δοθεί επίδομα σε πυροπαθείς για σύνταξη του ΟΓΑ

18. ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ , σκόπιμο είναι να σχεδιαστεί και να λειτουργήσει άμεσα. Δεν μπορεί να θεωρούμε ότι βοηθούμε τους πληγέντες συμπολίτες μας παρέχοντας τους άτοκα δάνεια. Λες και ευθύνονται για την κατάσταση τους.

19. ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΔΙΚΤΥΟΥ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ,ΥΔΡΕΥΣΗΣ καθώς και δημιουργία αρδευτικών έργων στις πληγείσες περιοχές.

 

20. ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ : Έχει υποστεί σημαντική ζημιά σε μια κρίσιμη τουριστικά περίοδο και είναι σκόπιμο να υπάρχουν ασφαλιστικά, εργασιακά και φορολογικά μέτρα, για την διευκόλυνση της λειτουργιάς του και της συνέχισης της δραστηριότητας του .Μετά την πανδημία και την στήριξη του κλάδου στην Εύβοια  και με την μη επιστρεπτέα επιδότηση ,θα μπορούσε να προωθεί μια ανανεωμένη τουριστική καμπάνια ,με διαφορετικά μηνύματα και μορφών εναλλακτικού τουρισμού. Είναι μία ευκαιρία όπως επαναπροσδιοριστεί το τουριστικό μοντέλο και οι δυνατότητες του Τουρισμού στην Β. Εύβοια βάσει και των διαχρονικών προτάσεων των φορέων, τις οποίες και γνωρίζουμε. Ειδική θεματική ενότητα.

 

21. Διασφάλιση των ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ στην ΝΕΑ ΚΑΠ 2027, των αγροτών και κτηνοτρόφων στις πληγείσες περιοχές της Περιφέρειας   κατά τον σχεδιασμό και κατανομή δικαιωμάτων σε κάθε Περιφέρεια. Στα πλαίσια του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδιασμού και των επιμέρους Περιφερειακών Προγραμμάτων για την ΚΑΠ 2027, είναι σκόπιμο στις πληγείσες περιοχές της Περιφερείας, να μελετηθεί ΜΙΑ  ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ  και δημιουργία ΕΙΔΙΚΟΥ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟΥ, ως κίνητρου προσέλκυσης νέων αγροτών και κατοχύρωσης των υπαρχόντων ώστε  να μην εγκαταλείψουν την αγροτική τους δραστηριότητα.

22. Αξιοποίηση πόρων από το ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΚΉΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ, με χρήση της ΡΗΤΡΑ ΕΥΕΛΙΞΙΑΣ  για την δημιουργία μιας αναπτυξιακής δράσης, όπου θα χρηματοδοτούνται δαπάνες που θα καλύψουν τις ζημιές που έγιναν στις επιχειρήσεις. Στα πρότυπα της πρόσφατης δράσης της μη επιστρεπτέας προκαταβολής COVID-19, προτείνουμε τον σχεδιασμό μιας ευέλικτης δράσης, όπου το σύνολο των επιχειρήσεων θα είναι επιλέξιμες προς χρηματοδότηση και για την λειτουργία τους. Οι επιλέξιμες δαπάνες θα μπορούσαν να είναι για κτιριακές εργασίες (και επιδιορθώσεις), απόκτηση μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού (έπιπλα, ΤΠΕ κτλ), μεταφορικά μέσα (επαγγελματικής και μικτής χρήσης), εμπόρευμα, κόστος μισθοδοσίας (νέο και υφιστάμενο προσωπικό) και λοιπές επενδυτικές δαπάνες.

 

23. Σύστημα ενισχυμένης ΜΟΡΙΟΔΟΤΗΣΗΣ των Περιφερειακών Προγραμμάτων στήριξης των επιχειρήσεων που έχουν πληγεί από τις πυρκαγιές με σκοπό να ενταχθούν σε αυτά, όσες το έχουν πραγματική και άμεση ανάγκη. Άμεση ένταξη των τοπικών επιχειρήσεων στις ενισχύσεις του ταμείου Επιχειρηματικότητας ΙΙ (ΣΕΠΙΦ ΙΙ) και του Ταμείου Εγγυοδοσίας, εφόσον συνεχίζεται η δράση του.

 

24. ΑΣΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΩΡΙΚΕΣ ΑΝΑΠΛΑΣΕΙΣ, με την ενίσχυση του προγράμματος Αν. Τρίτσης, το οποίο θα μπορούσε να συμπεριλάβει πλέον διατοπικές μελέτες, έργα των πληγεισών ημιαστικών και περιαστικών περιοχών και δασικών εκτάσεων των δήμων.

 

25. Διαβούλευση με ΕΕ για ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΟΥ ΧΑΡΤΗ, δηλ. των ποσοστών  επιδοτήσεων βάσει του βαθμού ανάπτυξης/απασχόλησης  των περιφερειών. Οι επιχειρήσεις που θα επανενταχθούν σε παραγωγική δραστηριότητα ή θα εγκατασταθούν στις πληγείσες περιοχές καθώς και  οι   αναπτυξιακές αστικές δράσεις ,αναπλάσεων, διασυνδέσεων ημιαστικών- ορεινών και ημιορεινών όγκων  ,να μπορούν να τύχουν μεγαλύτερης χρηματοδότησης από δημοσίους πόρους-εθνικούς και κοινοτικούς.

 

26. Αύξηση του ποσοστού επιδότησης του ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΣ ΝΟΜΟΥ για προσέλκυση παραγωγικών επενδύσεων και του μηχανισμού αποσβέσεων .Σε κάθε χρηματοδότηση επιχειρήσεων ,όλων των παραγωγικών κλάδων, να έχει ως προαπαιτούμενο την απασχόληση και την ενίσχυση των θέσεων εργασίας.

 

27. ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΑΣΗ του 2018 ,μεταξύ των οποίων αναφέρονται και τα ΒΑΣΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑΣ, το ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΔΑΣΩΣΕΩΝ και οι ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΑΝΑΔΑΣΩΣΕΙΣ ,είναι απαραίτητο όπως επεναξετασθούν και προσαρμοστούν στην νέα εθνική και περιφερειακή κατάσταση ,όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά τις πρόσφατες πυρκαγιές. Δεν μπορεί να υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις ενώ οι επιστημονικοί φορείς πρέπει να διαμορφώσουν ειδικά τοπικά και περιφερειακά σχέδια αναδασώσεων βάσει των νέων δεδομένων ,με σεβασμό στην βιοποικιλότητα της φύσης και του περιβάλλοντος αλλά και  την συλλογική και ανθεκτική παραγωγική και οικονομική  δραστηριότητα της δασικής πολιτικής. Άλλωστε για την επιτυχία κάθε προγράμματος αναδάσωσης απαιτείται η ύπαρξη σωστής προέλευσης και πιστοποίησης δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού και η ύπαρξη καλής ποιότητας φυτευτικού υλικού. Δυστυχώς από το 52 δημόσια φυτώρια έχουν μείνει μόνο 22. Ενώ ο εκσυγχρονισμός μόνο 3 δημόσιων φυτωρίων  με συνολικό προϋπολογισμό 750.000 ευρώ, δεν επαρκεί για να αναλάβουν την συνολική κάλυψη των αναδασώσεων σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Φυσικά με περίσσεια σπουδή ανακοινώθηκε ο ρόλος των «αναδόχων αναδάσωσης», και μάλιστα όταν δεν έχει επεξηγηθεί ,δεν έχει νομική βάση αλλά κυρίως διότι έρχεται αποσπασματικά χωρίς να εντάσσεται σε ολοκληρωμένο αναπτυξιακό σχέδιο, αναδασώσεων και αντιπλημμυρικών έργων. Περιμένουμε κυβερνητικές εξηγήσεις. Επιπλέον τονίζουμε ότι το κράτος οφείλει να κρατά τις δημόσιες πολιτικές, κοινού συμφέροντος, μεταξύ των οποίων και τα δάση και το περιβάλλον.

Σχετικά με την υπαγωγή των διευθύνσεων Δασών και Δασαρχείων στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, είναι αφενός μια ακόμη κίνηση συγκέντρωσης εξουσιών στο επιτελικό κράτος και αφετέρου αποδοχής του ότι η αποψίλωση χρηματοδοτική και υπηρεσιακή τους ,έχει δημιουργήσει μια σειρά από γραφειοκρατικών αγκυλώσεων που είναι συνυπεύθυνες για την σημερινή κατάσταση προβλήματα.

Από την θεσμική μας θέση να τονίσουμε ότι το ζητούμενο ,πέρα και έξω που εντάσσονται οι δασικές υπηρεσίες, είναι το πως τα δασαρχεία θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις σημαντικές και ριζικές προκλήσεις της κλιματικής κρίσης στα δασικά οικοσυστήματα και στην βιοπικολότητα τους.

Η Δασική πολιτική , η Ενέργεια άλλωστε είναι τα ΖΗΤΗΜΑΤΑ που θα απασχολήσουν δυναμικά το επόμενο διάστημα τον δημόσιο διάλογο, θα ενεργοποιήσουν την κοινωνία ,θα δρομολογήσουν τις βασικές εξελίξεις πολιτικές και ιδεολογικές για τις κλιματικές αλλαγές.

Προς την κατεύθυνση αυτή ανάλογα με το «αφήγημα» μας είναι απαραίτητο να αναθεωρηθεί και το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ και όλες οι ευρωπαϊκές πολιτικές και χρηματοπιστωτικοί μηχανισμοί σχετικά με το Εθνικό Πρόγραμμα Αναδασώσεων.

 

28. Κατασκευή ενός σύγχρονου οδικού άξονα που θα ενώνει τη Β. Εύβοια με την πρωτεύουσα του Νομού, αλλά και τις υπόλοιπες διαδημοτικές πόλεις. Η δημιουργία μιας επιπλέον λωρίδας 10 χλμ στο τμήμα Κυπαρίσσι-Παγώντας δε δίνει συνολική λύση στο πρόβλημα. Επιβάλλεται η δημιουργία σύγχρονου αυτοκινητόδρομου με διανοίξεις στο τμήμα Καστέλας-Προκοπίου-Στροφιλιάς-Ιστιαίας και βελτιώσεις στον παραλιακό δρόμο Λίμνης-Αιδηψού.

 

29. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ- ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ-ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΝ. Έχουν διατεθεί στην Περιφέρεια Στερεάς από το 2018, 138 εκ. ευρώ για έργα λόγω έκτατης ανάγκης και από αυτά τα  118 εκ. ευρώ έχουν δοθεί στον Ν. Ευβοίας. Για τις πυρκαγιές της Β. Ευβοίας 2021 ,αιτήθηκε ποσό 39εκ.ευρω από τα αρμόδια Υπουργεία για άμεσα αντιπλημμυρικά έργα .Οι ετήσιες δαπάνες της ΠΕ Ευβοίας για προστασία ρεμάτων, ποταμών και αντιπλημμυρικών έργων το 2015 από 803.740 ευρώ, το 2016 686.000 ευρώ, σταδιακά αυξήθηκαν μέχρι το 2020 σε 16 εκ. ευρώ. Ζητήθηκε δε, η αύξηση του κατά 2,5 εκ. ευρώ, με μεταφορά πόρων από το 2022. Βάσει της ενημέρωσης που έχουμε, αρκετά  έργα υποδομών για προστασία από φυσικές καταστροφές  δεν έχουν ολοκληρωθεί αλλά και  οι ανάδοχοι δεν έχουν λάβει μέρος της χρηματοδότησης τους για το έργο που έχουν ήδη ολοκληρώσει  λόγω έλλειψης και συνεχούς δημόσιας χρηματοδότησης.

 

Είναι απαραίτητο όπως:

ü  επανεξεταστεί η διαδικασία ,ο έλεγχος και η υλοποίηση των παρεμβάσεων αυτών .ώστε να επισπευθούν, να υπάρχει έλεγχος στην υλοποίηση τους και παράδοση τους.

ü  Υπάρχει πλήρης συντονισμός επιχειρησιακός και επιστημονικός μεταξύ των συναρμόδιων περιφερειακών υπηρεσιών και των κεντρικών, Περιβάλλοντος ,Δασών, αλλά και επιστημονικών και πανεπιστημιακών φορέων.

30. ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ στην εκπαίδευση και ενημέρωση των πολιτών για τις φυσικές καταστροφές με

 

ü  Επαναδιαμόρφωση σχεδίων απομάκρυνσης και εκκένωσης πληθυσμού(κυρίως σε περίπτωση κινδύνου πυρκαγιάς και πλημμύρας) ανά επιμέρους περιοχή, με την συνεργασία Δήμων – Περιφέρειας.

ü  Ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών για θέματα ατομικής προστασίας, προστασίας περιουσίας και προστασίας του περιβάλλοντος κατά την περίοδο αποκατάστασης.

ü  Εκπαίδευση, ενημέρωση και κατάλληλη κατάρτιση των εθελοντικών οργανώσεων, οι οποίες θα αναλάβουν κομβικό ρόλο στο στάδιο της αποκατάστασης της πληγείσας περιοχής.

31. ΦΟΡΕΑΣ  ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ: Σημαντικό ρόλο ΣΤΗΝ ΑΝΑΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ μπορεί να έχει ΜΙΑ ΔΟΜΗ-που στην περίπτωση αυτή θα μπορούσε να είναι και η Αναπτυξιακή Εταιρεία των Περιφερειών- με (Επιμελητήρια, ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ  εταιρείες , Συνεταιρισμοί και ΚΟΙΝΣΕΠ, Αυτοδιοίκηση),που:

1.θα προωθεί τα συμφέροντα των αγροτών, μικρομεσαίων και αυτοαπασχολούμενων,

2.θα ενεργεί ως το βασικό σημείο αναφοράς μεταξύ του κράτους και των τοπικών επιχειρήσεων & αυτοαπασχολούμενων και

3.θα μεταφέρει τις καλές πρακτικές από άλλες περιοχές της χώρας.

Συνεπώς, η συγκεκριμένη δομή θα πρέπει να έχει συντονιστικές αρμοδιότητες και βασικό στόχο το σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της υλοποίησης στα θέματα:

ü  Ανταγωνισμού και αναβάθμισης των τοπικών αγορών

ü  Ανάπτυξης της επιχειρηματικότητας σε τομείς προτεραιότητας της περιφερειακής στρατηγικής(αγροδιατροφή, δημιουργικός τουρισμός, ενέργεια, περιβάλλον, τεχνολογίες πληροφορικής επικοινωνιών, μέταλλο & δομικά υλικά, προηγμένες υπηρεσίες υγείας & αποκατάστασης),

ü  Πληροφόρησης, όπου θα παρέχονται πληροφορίες για τα προγράμματα του ΕΣΠΑ, τους επενδυτικούς νόμους, τις εξαγωγές, την πρόσβαση στην εσωτερική αγορά, για τις εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης κλπ. και σε δεύτερο στάδιο, θα μπορούσαν να παρέχουν συμβουλευτικές υπηρεσίες και καθοδήγηση στους επιχειρηματίες

ü  Καινοτομίας, συνεργειών – clustering, στήριξης της εξωστρέφειας.

ü  Εκπαίδευσης και Κατάρτιση, με την ενίσχυση της έρευνας και των πιλοτικών εφαρμογών εκπαίδευσης και μάθησης μέσα στην επιχείρηση. Η επαγγελματική κατάρτιση, που να συνδέεται με αποδεδειγμένες ανάγκες των τοπικών επιχειρήσεων

ü  Επανακατάρτιση ανέργων σε νέους κλάδους.

ü  Πρόσβασης στη χρηματοδότηση και αξιοποίησης ευρωπαϊκών προγραμμάτων με στόχο την αύξηση της απασχόλησης, ιδιαίτερα των νέων, των γυναικών

ü  Δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης, αυτοαπασχόλησης και επιχειρηματικής εκκίνησης

ü  Διασύνδεση του αγρο-διατροφικού τομέα με τον τουρισμό, τον πολιτισμό και τη γαστρονομία της περιοχής,

ü  Μόχλευση των τοπικών κεφαλαίων και  αξιοποίηση νέων χρηματοδοτικών εργαλείων ή πολιτικών στην κατεύθυνση στήριξης της μικρής επιχειρηματικότητας και αυτοαπασχόλησης

ü  Ενίσχυση της ενδο και διαπεριφερειακής συνεργασίας για μεταφορά τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών,

Κλείνοντας, θα θέλαμε να τονίσουμε ότι:

«Από όλη αυτή την ιστορία των πυρκαγιών εμείς πρέπει να βγούμε με ένα κοινό ζητούμενο  και διεκδίκηση. Εκείνης της  νέας μορφή και δομής διακυβέρνησης, Κεντρικής και Περιφερειακής».

Με εκτίμηση

Κατερίνα Μπατζελή επικεφαλής της παράταξης  και οι Περιφερειακό Σύμβουλοι

Νίκος Μπέτσιος, Τάσος Βελισσαρίου, Κώστας Σωτηρόπουλος, Μπάμπης Φάκος και Μάνος Γέμελος.

Οι προτάσεις της Ένωσης Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Στερεάς Ελλάδας για ένα βιώσιμο οικοσύστημα Κ.Αλ.Ο. στη Βόρεια Εύβοια

 

Με βάση τα προαναφερόμενα, πιστεύουμε ότι στο εξαγγελθέν πρόγραμμα ανασυγκρότησης της ΒΚ Εύβοιας, αποτελεί αναγκαιότητα ΚΑΙ η εμπλοκή της κοινωνικής οικονομίας, με τη σύσταση κοινωνικών συνεταιρισμών, αναδεικνύοντας και αξιοποιώντας το τοπικό κοινωνικό κεφάλαιο, δημιουργώντας δίκτυα και συμπράξεις και προωθώντας τη συμμετοχικότητα και το συνεργατισμό. Η περιοχή έχει να επιδείξει τέτοια επιτυχημένα δείγματα και εγχειρήματα (ελαιουργικός συνεταιρισμός Ροβιών, συνεταιρισμός παραγωγής σύκων Ταξιάρχη, δασικοί συνεταιρισμοί, ρητινοσυλλέκτες, κ.α.) και δεν έχει μόνο το δικαίωμα, αλλά και την ικανότητα να αυτοοργανωθεί και να σχεδιάσει την επόμενη ημέρα για τον τόπο του.

Η συμμετοχική και δημιουργική διάσταση της κοινωνικής οικονομίας άλλωστε, την καθιστούν την πλέον κατάλληλη για τη διαχείριση κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων, η αντιμετώπιση των οποίων απαιτεί πρωτίστως αξιοποίηση και εφαρμογή της τοπικής γνώσης, εκτός και πέραν των όποιων συμπεριφορικών και συστημικών αλλαγών.

Προς την κατεύθυνση αυτή, η Ένωση Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Στερεάς Ελλάδας, καταθέτει τις αρχικές της προτάσεις, που ενσωματώνονται και στον καταστατικό σκοπό της:

1.    Υποστήριξη σύστασης κοινωνικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων Ένταξης Ευάλωτων, αλλά και Ειδικών Ομάδων, σε κάθε περιοχή (κοινότητα) που επλήγη από την καταστροφική πυρκαγιά, με συμπερίληψη των πληγέντων στις ομάδες που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση ως προς την ομαλή ένταξή τους στην αγορά εργασίας από οικονομικά και κοινωνικά αίτια.

2.    Δημιουργία «δασικών συνεταιρισμών και Κοιν.Σ.Επ.» σε κάθε γεωγραφική κοινότητα (κατά το πρότυπο του Aspromonte και με ειδική για την περιοχή ρύθμιση δασικών νομικών αγκυλώσεων και γραφειοκρατίας). Ο δασικός τομέας, αποτελούσε, αποτελεί, αλλά και θα αποτελέσει και στο μέλλον τον κυρίαρχο πλούτο της περιοχής. Πλούτο από υλοτόμηση, καυσόξυλα, κάρβουνα, αλλά και αρωματικά φυτά, μανιτάρια κ.α., που αναφύονται μετά τις πυρκαγιές, που πρέπει να παραμένει και αναδιανέμεται σε αυτήν και όχι σε εργολάβους και εμπόρους. Χαρακτηριστικό άλλωστε στοιχείο διαφοροποίησης των κοινωνικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων από τις συμβατικές, είναι όχι η μεγιστοποίηση του οικονομικού οφέλους και κερδοσκοπίας, αλλά του κοινωνικού, αφού διανέμεται μόνο το 35% (προαιρετικά) των πλεονασμάτων (κερδών). Η πρότασή μας στοχεύει στην διάθεση του υπόλοιπου κέρδους (60%), στη με γεωμετρική πρόοδο δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, στην προμήθεια συστημάτων αυτόματης ανίχνευσης πυρκαγιών και οργάνωσης ομάδων άμεσης επέμβασης και σε κοινωνικές δράσεις που θα επιλέξουν οι ίδιοι οι συνεταιριστές.

3.    Δημιουργία θερμοκοιτίδων κοινωνικής επιχειρηματικότητας, με τη δωρεάν παραχώρηση δημοτικών ακινήτων, κατ’ εφαρμογή του ν.4555/2018 (άρθρο 196), ώστε να χρησιμοποιηθούν ως κατ’ αρχήν κοινές έδρες κοινωνικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων, για να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας, μείωση του κόστους λειτουργίας και παροχή κάθε μορφής υποστήριξης.

4.    Άμεση χρηματοδότηση με κεφάλαια «σποράς» για την εκκίνηση κοινωνικής επιχειρηματικότητας από πόρους του ΠΕΠ Στερεάς Ελλάδας (επενδυτική προτεραιότητα 9v), ή μέσω ειδικού χρηματοδοτικού σχεδίου της Περιφέρειας.

5.    Σύναψη από τους ΟΤΑ Δημοσίων Συμβάσεων Κοινωνικής Αναφοράς κατ’ αποκλειστικότητα με Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης, για την παροχή υγειονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών υπηρεσιών, κατ’ εφαρμογή του ν.4412/16 (άρθρα 20 και 107-110), και της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ.

6.    Σύναψη προγραμματικών συμβάσεων με αντισυμβαλλόμενους τους Ο.Τ.Α. και Φορείς Κ.Αλ.Ο., για τη μελέτη και εκτέλεση έργων και προγραμμάτων κοινωνικής ωφέλειας, σύμφωνα με τα όσα καθορίζει ο ν.4430/2016 (άρθρο 6).

7.    Θέσπιση συστήματος Κοινωνικών Διατακτικών Πληρωμής για την κατανάλωση υπηρεσιών των φορέων της κοινωνικής οικονομίας, τις οποίες θα «αγοράζουν», κυρίως, φορείς του Δημόσιου Τομέα και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

8.    Δημιουργία Ειδικού Δεσμευμένου Λογαριασμού (escrow account),μέσω του οποίου θα χρηματοδοτούνται οι κοινωνικές επιχειρήσεις για την υλοποίηση συμβάσεων, χωρίς τα προσκόμματα των κλασικών μεθόδων έκδοσης εγγυητικών επιστολών.

9.    Υποστήριξη συνεργιών μεταξύ δημόσιων διοικήσεων, επιτροπών και παραγόντων της Κ.Αλ.Ο. (δημιουργία πλαισίων, προγραμμάτων, σχεδίων και στρατηγικών), ώστε να διασφαλίζονται κανονιστικές συνθήκες ευνοϊκές για την ανάπτυξη ανθεκτικών και βιώσιμων οικονομικοκοινωνικών οικοσυστημάτων.

10.Σύσταση, με πρωτοβουλία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών, κερδοσκοπικών και μη κερδοσκοπικών ενεργειακών κοινοτήτων (ν.4513/2018), που αποτελούν εγχειρήματα της κοινωνικής οικονομίας. 

11.Ένταξη της περιοχής στο Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για την Κοινωνική Οικονομία, με στόχο να αποτελέσει πρότυπο μοντέλο για το μέλλον, δημιουργίας περισσότερων πληθυντικών οικονομιών για βιώσιμες, ισότιμες και δίκαιες κοινωνίες.

 

Η Ένωση Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Στερεάς Ελλάδας, με τη συνεργασία της Πανελλήνιας Συνομοσπονδίας Ενώσεων Φορέων Κ.Αλ.Ο. και του Social Economy Greece Network, ξεκινάμε ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΑ εκστρατείες ενημέρωσης και υποστήριξης των κατοίκων όλων των πληγέντων περιοχών, με στόχο και κοινό τόπο την ανάδυση βιώσιμων πρακτικών μέσα από καινοτόμα κοινωνικά εγχειρήματα και δράσεις:

Συστηματοποιημένης καταγραφής ειδικών ομάδων της Βόρειας  Εύβοιας.

Ενίσχυσης δημιουργίας εγχειρημάτων της κοινωνικής οικονομίας ως εργαλείου κοινωνικής ένταξης και πρόσβασης στην απασχόληση.

Εισαγωγής νέων προτύπων αγροτικής συνεταιριστικής επιχειρηματικότητας, με έμφαση στην υποστήριξη νέων γεωργών, δημιουργικής και κυκλικής οικονομίας και έξυπνης εξειδίκευσης.

Υποστήριξης δημιουργίας συμπράξεων μεταξύ όλων των φορέων (πρωτογενούς παραγωγής, μεταποίησης, υπηρεσιών) του τρίτου τομέα, για την επίτευξη οικονομιών κλίμακας και τη συνακόλουθη εξασφάλιση ανθεκτικότητας και βιωσιμότητάς τους.

 Διευκόλυνσης πρόσβασης ευάλωτων και ειδικών ομάδων ανέργων σε δράσεις κοινωνικής επιχειρηματικότητας, με τη μεταφορά τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών από την Ελλάδα και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Πληροφόρησης, βοήθειας, εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμβουλευτικών υπηρεσιών, νομικής και τεχνικής βοήθειας και υποστήριξης για την ίδρυση νέων Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.

Κοινωνικής καινοτομίας για την προώθηση ενεργητικών πολιτικών οικονομικής και κοινωνικής ένταξης.  

Είμαστε στη διάθεση κάθε εμπλεκόμενου φορέα για την εξειδίκευση και την εφαρμογή των προτάσεών μας και οποιαδήποτε συνεργασία.

Για το Δ.Σ.

Ο Πρόεδρος

Γιάννης Β. Θεοδώρου

Ο ρόλος της κοινωνικής οικονομίας την επομένη των καταστροφικών πυρκαγιών στη ΒΚ Εύβοια

 

Το υπόδειγμα του Aspromonte δεν προσφέρεται μόνο για συγκρίσεις, αλλά αναδεικνύει με τον καλύτερο τρόπο την αναγκαιότητα εμπλοκής ΚΑΙ της κοινωνικής οικονομίας στο πρόγραμμα ανασυγκρότησης της ΒΚ Εύβοιας.

Ο τρίτος τομέας (ή αλλιώς κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία) συγκροτείται από διάφορες μορφές συνεταιρισμών (Κοιν.Σ.Επ., κοινωνικοί, αστικοί, γεωργικοί, αγροτικοί, καταναλωτικοί, ενεργειακοί, δασικοί, γυναικείοι, κ.λ.π.), οργανισμών και οργανώσεων (αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρίες, σύλλογοι, ιδρύματα, Μ.Κ.Ο., ενώσεις πολιτών, εθελοντές, σωματεία, κ.α.). Ως ένα βαθμό, κοινά γνωρίσματα όλων αποτελούν η εξυπηρέτηση των μελών τους, η εθελοντική συμμετοχή, το συλλογικό και τοπικό όφελος, η διαχειριστική αυτονομία, οι δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων, η προτεραιότητα στις κοινωνικές (ανθρώπινες) ανάγκες, η δημιουργία θετικού αντίκτυπου στις τοπικές κοινωνίες σε οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, η δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας, η συλλογική διαχείριση και διαφύλαξη κοινών αγαθών, η βιώσιμη ανάπτυξη στη βάση διασφάλισης της ανθεκτικότητας και της αειφορίας.

Ως επιχειρηματικό μοντέλο η κοινωνική επιχειρηματικότητα παράγει και επιπρόσθετα θετικά αποτελέσματα: Στις δημόσιες δαπάνες (εξοικονόμηση κόστους), σε άτομα (ενδυνάμωση, ψυχολογική υποστήριξη), σε «ειδικές» περιοχές (συνεργασία με τοπικά οικοσυστήματα) και στην κοινωνία (κοινωνική συνοχή). Εφαρμόζει πρακτικές που είναι βιώσιμες και χωρίς αποκλεισμούς για να οργανωθούν ή και επανα-διοργανωθούν οικονομικές δραστηριότητες με βάση τοπικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, σε στενή συνεργασία και συνέργεια με φορείς της αυτοδιοίκησης, κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες και την εκ των ουκ άνευ συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών.

Θέλουμε να ελπίζουμε ότι η φράση του Πρωθυπουργού «Κοινωνία των Πολιτών», δεν περιορίζεται μόνο σε συγκεκριμένη μορφή του τρίτου τομέα (ΜΚΟ). Άλλωστε, αφενός έχει ενημερωθεί και γνωρίζει τον ρόλο που διαδραματίζει στις χώρες της Ε.Ε. η κοινωνική οικονομία (10% του ΑΕΠ) σε σχέση με την δραματική υστέρηση που παρατηρείται στη χώρα μας και αφετέρου ως Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης (2012), ο ίδιος προέκρινε και προέτρεπε να συστήσουν Κοιν.Σ.Επ. οι τότε απολυμένοι σχολικοί φύλακες και συμβασιούχες καθαρίστριες.

Η καταστροφή που συντελέστηκε στη περιοχή σε οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό επίπεδο, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο συγκυριακά ή φιλανθρωπικά ή περιοριζόμενη σε μελέτες και δημιουργία προσωρινών θέσεων εργασίας από επιχειρήσεις ή φορείς εκτός αυτής. Απαιτείται η δημιουργία ενός νέου τοπικού βιώσιμου και ανθεκτικού οικοσυστήματος με μακροπρόθεσμη στόχευση, στηριζόμενου σε συνέργειες και συνεργασίες και των τριών τομέων της οικονομίας (Δημόσιου, Ιδιωτικού, Κοινωνικής Οικονομίας). Στη περίπτωση αυτή και με τη στήριξη της τοπικής αυτοδιοίκησης, η κοινωνική επιχειρηματικότητα είναι σε θέση να διασφαλίσει βιώσιμες θέσεις εργασίας, αλλά και να συμβάλλει στην τοπική ανάπτυξη με αναδιανομή του όποιου παραγόμενου πλούτου τοπικά.

Η Ένωση Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Στερεάς Ελλάδας ως μοναδικός θεσμικός περιφερειακός φορέας Κ.Αλ.Ο., απευθυνόμενη από νωρίς στην Περιφερειακή Αρχή, είχε αναλύσει και τεκμηριώσει την αναγκαιότητα στήριξης της κοινωνικής επιχειρηματικότητας. Οι εφιαλτικές όμως στιγμές που έζησαν και ζουν οι συμπατριώτες μας στη ΒΚ Εύβοια, δεν προσφέρονται τούτη την ώρα για οποιαδήποτε κριτική ως προς την αντιμετώπιση θεσμικού οργάνου και την «εκκωφαντική σιωπή» που εισέπραξε από την Περιφερειακή Αρχή. Την αφήνουμε για το άμεσο μέλλον……..

Προς το παρόν παραθέτουμε δύο μόνο χαρακτηριστικά αποσπάσματα της επιστολής μας στον Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας:

1.    «ε) Την άμβλυνση χωρικών και κοινωνικών ανισοτήτων με τη δημιουργία θέσεων εργασίας σε απομακρυσμένες περιοχές, ακριβώς επειδή η κοινωνική επιχειρηματικότητα δρα σε τοπικό επίπεδο και αξιοποιεί τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα. Ενδεικτικά αναφέρουμε τη πρωτοβουλία μας χαρτογράφησης για τη δημιουργία μονοπατιών στην Βόρεια και Κεντρική Εύβοια ………..……….., σε συνδυασμό με την πρόταση θεσμοθέτησης «δασικών» Κοιν.Σ.Επ. Η πρωτοβουλία αυτή και σε συνεργασία με τοπικούς συλλόγους και εθελοντές, επιτυγχάνει πολλαπλούς και αλυσιδωτούς στόχους (επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, ανάδειξη και προώθηση τοπικών προϊόντων, βιωσιμότητα τοπικών μικρών επιχειρήσεων ακόμα και της συμβατικής οικονομίας, όπως εστίασης, ξενώνων, κ.λ.π., κοινωνική συνοχή, δημιουργία θέσεων εργασίας, περιβαλλοντική προστασία και προστασία δασών, κ.α.)».

2.    «Στην Επενδυτική Προτεραιότητα 9v του Ε.Π. Στερεά Ελλάδα 2014-2020 (όπως και στα αντίστοιχα όλων των Περιφερειών) φέρονται (σ.σ. λιμνάζοντες;) εγγεγραμμένοι - διαθέσιμοι πόροι (ΕΚΤ) που προορίζονται για την προώθηση της κοινωνικής οικονομίας και κοινωνικής επιχειρηματικότητας …………………, παρακαλούμε όπως μας γνωρίσετε ποιος είναι ο σχεδιασμός της Περιφερειακής Αρχής στο θέμα αυτό» (???).

 

Το μοντέλο αντιπυρικής προστασίας στο Εθνικό Πάρκο Aspromonte της Καλαβρίας

Για τις πρόσφατες πυρκαγιές που κατέστρεψαν μεγάλο μέρος του δάσους της Καλαβρίας, ο καθηγητής Οικονομικής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μεσσήνης Tonino Perna δήλωσε: «Πριν από είκοσι χρόνια με έναν καλά μελετημένο δημόσιο διαγωνισμό, εμπιστευτήκαμε το δάσος - Εθνικό Πάρκο Aspromonte σε φορείς του τρίτου τομέα, ενώσεις και κοινωνικούς συνεταιρισμούς και καταφέραμε να μειώσουμε τις πυρκαγιές σε αυτό κατά 90%, ξοδεύοντας πολύ λιγότερα από όσα ξοδεύει σήμερα η Περιφέρεια Καλαβρίας για την κατάσβεση των πυρκαγιών. Το σύστημα που είχαμε επινοήσει λειτούργησε για δέκα χρόνια, αλλά στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε και έτσι σήμερα βρισκόμαστε μπροστά σε μια πραγματική καταστροφή».

Ο Tonino Perna ως πρόεδρος του Εθνικού Πάρκου, σχεδίασε και εφάρμοσε ένα σύστημα που το περιγράφει ως «απλό»: «Με δημόσιο διαγωνισμό αναθέσαμε τα δάση του Ασπρομόντε σε φορείς του τρίτου τομέα, ενώσεις και κοινωνικούς συνεταιρισμούς, με συμβάσεις που προέβλεπαν προκαταβολή του 50% και το υπόλοιπο 50% στο τέλος της σεζόν, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει καεί λιγότερο από το 1% του δάσους που τους ανατέθηκε». Το σύστημα αυτό εφαρμόστηκε, με βασική αρχή αυτή της υπευθυνότητας. Με το σχέδιο αυτό και με κόστος μόλις 400 χιλιάδες ευρώ, από τα 1.000 εκτάρια που καίγονταν κάθε χρόνο, έπεσαν στα 100-150.

Αυτή η επιτυχία είχε ευρωπαϊκό αντίκτυπο και για πρώτη φορά η Καλαβρία γινόταν γνωστή ως καλή πρακτική και θετικό παράδειγμα και ο καθηγητής Perna κλήθηκε στις Βρυξέλλες για να παρουσιάσει το σύστημά που εφάρμοσε για την πρόληψη των πυρκαγιών, ώστε να εξεταστεί η εφαρμογή του και σε άλλες χώρες. Η δε Περιφέρεια πρότεινε στον καθηγητή να εφαρμόσει το σύστημά του για όλη την Καλαβρία, ο οποίος το κοστολόγησε σε 3 εκατομμύρια ευρώ. Η πρότασή του δεν έγινε δεκτή από την Περιφέρεια (ακόμα και από το Υπουργείο Περιβάλλοντος), ενώ αντίθετα υπέγραψε συμβόλαια με ιδιωτικές εταιρείες που καμία γνώση ή σχέση είχαν με το Aspromonte.

Το τραγικό: Σήμερα δαπανώνται για την αντιπυρική προστασία 18 εκατομμύρια ευρώ για το σύστημα πυρόσβεσης με πολύ διαφορετικά αποτελέσματα. Το περίεργο είναι ότι όταν η Περιφέρεια υπογράφει συμβόλαια με τις ιδιωτικές εταιρείες που διαχειρίζονται την πυρόσβεση με τα ελικόπτερα, ξεκινούν οι φωτιές. Όπως λέει ο καθηγητής «Δεν είναι απόδειξη, αλλά η υποψία υπάρχει: αυτές οι εταιρείες ζουν επειδή υπάρχουν πυρκαγιές». Στην συνέχεια δηλώνει ότι «παραγκώνισαν τη Δασική Υπηρεσία, αναθέτοντας μόνο στην Πυροσβεστική Υπηρεσία να επεμβαίνει για την κατάσβεση των πυρκαγιών. Αλλά είναι λίγοι και δεν έχουν συνηθίσει να εργάζονται στα βουνά, αλλά στην πόλη ή κοντά σε κατοικημένα κέντρα» Τις μέρες αυτές ένα βουνό εξαιρετικής ομορφιάς καίγεται, ξεπερνώντας κάθε φαντασία και  περιοχή του Aspromonte χωρίς τα δάση κινδυνεύει το φθινόπωρο με κατολισθήσεις και πλημμύρες».

Ηλίας Καπράλος: Φωτιές – πυρκαγιές – θεομηνίες. Τρία διαδοχικά κείμενα (1998,2008,2018) που δεν διαβάζουν οι αρμόδιοι.

Αναδημοσιεύουμε πάλι ένα παλαιό αλλά εμπεριστατωμένο άρθρο του Δασολόγου Ηλία Καπράλου το οποίο είναι πάντα επίκαιρο και διαφωτιστικό. Μόνο που οι εκάστοτε υπεύθυνοι δεν διαβάζουν. Το κείμενο  αναδημοσιεύτηκε και στο https://dasarxeio.com/. O Ηλίας Καπράλος, πολύ έμπειρος και οξυδερκής συνταξιούχος πλέον Δημόσιος Λειτουργός, συμπληρώνει το γραμμένο το 1998 άρθρο του με Σχόλιο το 2008, μετά τις πυρκαγιές του 2007, και πρόσφατα το 2018 για όσα συμβαίνουν και αυτό το καλοκαίρι στην Βόρεια Εύβοια και όχι μόνο.  

 

φωτιές – πυρκαγιές – θεομηνίες
 

Γράφει ο Ηλίας Καπράλος

Συν/χος Δασολόγος

(Πρώην Δασάρχης Λίμνης,

Δ/ντης Δασών στους Νομούς Ευβοίας, Φωκίδας, Βοιωτίας)

 

Χαλκίδα, Ιούνιος 1998

Ας ελπίσουμε ότι φέτος το καλοκαίρι δεν θα έχουμε, κυρίως στην Βόρεια Εύβοια, πολλές και μεγάλες πυρκαγιές υπαίθρου. Γιατί τουλάχιστον μικρές και λίγες σίγουρα θα υπάρξουν. Και τούτο γιατί το «πύρ» αποτελεί κύριο παράγοντα των οικολογικών συστημάτων της Βορείου Ευβοίας. Η δε μακροχρόνια επίδρασή του σε αυτά έχει ως αποτέλεσμα την προσαρμογή των οικολογικών συστημάτων με κύριο χαρακτηριστικό την εύκολη αναγέννηση τους μετά από πυρκαγιά εφ’ όσον βέβαια δεν υπάρξει ανθρώπινη επέμβαση με εκχέρσωση, βόσκηση κ.λπ.

 

Τρανό παράδειγμα αποτελεί η αναγέννηση της χαλεπίου πεύκης μετά από πυρκαγιά αφού οι περισσότεροι ώριμοι σπόροι που είναι κλεισμένοι στους κώνους δεν καίγονται, πέφτουν στο έδαφος μετά την πυρκαγιά και φυτρώνουν.

 

Ως πυρκαγιές υπαίθρου θεωρούμε αυτές που εξελίσσονται εκτός των αστικών περιοχών και κατακαίγουν δάση, δασικές εκτάσεις, χορτολιβαδικές εκτάσεις, αγροτικές καλλιέργειες, αγροτικές εκμεταλλεύσεις, κ.λπ. Οι πυρκαγιές αυτές έχουν μια εντελώς διαφορετική δυναμική από τις αστικές πυρκαγιές και εξαρτάται από τους εξής παράγοντες:

Α. Από την ύπαρξη μιας εστίας φωτιάς.

Β. Από την ποσότητα υγρασίας που περιέχουν τα καύσιμα της υπαίθρου και αυτό εξαρτάται ευθέως από την παρατεταμένη ανομβρία – ξηρασία και θερμοκρασία του καλοκαιριού.

Γ. Από την δομή και την σύνθεση της βλάστησης που καίγεται.

Δ. Και κυρίως από την ένταση και διεύθυνση του ανέμου που επικρατεί σε κάποια περιοχή και την δεδομένη στιγμή.

Ο συνδυασμός των ανωτέρω παραγόντων και όταν μάλιστα αυτοί λαμβάνουν τις μεγαλύτερες δυνατές τιμές τους έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία μεγάλων πυρκαγιών οι οποίες μερικές φορές εξελίσσονται σε θεομηνίες, δηλαδή το φυσικό φαινόμενο που ξεφεύγει των ανθρωπίνων δυνατοτήτων για την καταστολή του. Σε τέτοια θεομηνία εξελίχθηκε η πυρκαγιά που εξερράγη τον Αύγουστο του έτους 1977 στα όρια των Κοινοτήτων Αμελάντων – Σκεπαστής και κατέκαυσε τις Κοινοτικές περιφέρειες Σκεπαστής, Αμελάντων, Αγίας Άννας, Αχλαδίου, Κερασιάς, Παππάδων, Κοτσικιάς, Βασιλικών και μέρος της Κοινότητας Κουρκουλών της Βορείου Ευβοίας.

Κατά συνέπεια το φυσικό φαινόμενο της θεομηνίας με παράγοντα το πύρ και με δεδομένο την ύπαρξη μιας εστίας φωτιάς, κατάλληλων καιρικών συνθηκών, και καύσιμης ύλης ακολουθεί την εξής πορεία:

Εστία φωτιάς → πυρκαγιά → θεομηνία

Αλήθεια τι είναι εστία φωτιάς ή φωτιά; τι είναι πυρκαγιά; και τι θεομηνία; Εστία φωτιάς ή φωτιά μπορούμε να ονομάσουμε το πυρ που κατά την χρήση του βρίσκεται συνεχώς υπό ανθρώπινο έλεγχο. Μπορεί να προέρχεται από φυσικά αίτια π.χ. πτώση κεραυνού, αυτανάφλεξη οργανικών ουσιών, εκρήξεις ηφαιστείων κ.λπ. ή από ανθρώπινη δραστηριότητα (διάφοροι τρόποι ανάμματος πυρός). Έτσι το πυρ στο τζάκι ενός σπιτιού, στο φούρνο ενός αρτοποιείου ή τόσο άλλων εργαστηρίων, το πυρ για τον καθαρισμό των αγροτικών εκτάσεων κ.λπ. είναι εστίες φωτιάς που βρίσκονται υπό ανθρώπινο έλεγχο και επίβλεψη.

Όταν οι ανωτέρω εστίες φωτιάς ξεφύγουν από τον ανθρώπινο έλεγχο έχουμε το φαινόμενο της πυρκαγιάς, δηλαδή καταστάσεις χωρίς έλεγχο που μπορεί να προκαλέσουν μεγάλες καταστροφές. Μερικές δε από αυτές τις πυρκαγιές και εφ’ όσον θα υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες μπορεί να εξελιχθούν σε θεομηνίες που πολλές φορές διαρκούν πολλές ημέρες, προκαλούν τεράστιες ζημιές ακόμη και σε ανθρώπινες ζωές. Γι’ αυτό πρέπει πάντοτε να καταβάλλεται προσπάθεια ώστε να ελέγχονται με συνεχή επίβλεψη και την λήψη κατάλληλων μέτρων οι φωτιές και να μην εξελίσσονται σε πυρκαγιές. Αλλά και όταν αυτό συμβεί με εύχρηστα μέσα πυρόσβεσης να γίνεται έλεγχος κάθε μικρής πυρκαγιά. Έτσι με έναν απλό πυροσβεστήρα μπορούμε να ελέγξουμε μικρή πυρκαγιά σε οικία ή σε αυτοκίνητο. Με ομάδα άμεσης επέμβασης και με την χρήση απλών πυροσβεστικών μέσων να ελεγχθεί πυρκαγιά υπαίθρου ή σε εργοστάσιο ή βιοτεχνία. Αντίθετα σε περίπτωση μεγάλης πυρκαγιάς ή αμέσως μετά το χάσιμο του ελέγχου της φωτιάς καλείται να αντιμετωπίσει την κατάσταση η εξειδικευμένη και αρμόδια Υπηρεσία που είναι η Πυροσβεστική Υπηρεσία. Ευνόητο είναι ότι η αντιμετώπιση της θεομηνίας ξεφεύγει των δυνατοτήτων της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και απαιτείται η κινητοποίηση όλων των φορέων του Κράτους όπως του Στρατού, Πολιτών με επιστράτευση, Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.λπ. ακόμη και δυνάμεων από το εξωτερικό όπως έγινε στην πυρκαγιά του Αγίου Όρους και στα διυλιστήρια της Θεσσαλονίκης.

Και όπως είναι ευνόητο την ευθύνη για την πυρασφάλεια σε σπίτια, αυτοκίνητα, εργοστάσια, βιοτεχνίες, κ.λπ. την έχουν οι ιδιοκτήτες ή οι διαχειριστές των, την ευθύνη για τις φωτιές – πυρκαγιές της υπαίθρου την έχουν όλοι όσοι δραστηριοποιούνται σε αυτή. Και επειδή όλοι κάνουμε χρήση της υπαίθρου, οι φωτιές – πυρκαγιές της υπαίθρου είναι φαινόμενο κοινωνικό και αφορά όλους μας. Άρα όλοι πρέπει να συμμετέχουμε στην πρόληψη, στην λήψη προ κατασταλτικών μέτρων και στην κατάσβεσή των.

Συνεπώς δεν νοείται η αντιμετώπιση των πυρκαγιών της υπαίθρου να είναι αντικείμενο – φροντίδα μιας μόνο Υπηρεσίας αλλά πρέπει να είναι φροντίδα του συνόλου της κοινωνίας. Όλοι μας από όποια θέση και αν κατέχουμε ή και όποια εργασία και αν κάνουμε μπορούμε να συμβάλλουμε στην αντιμετώπισή των. Για να γίνει αυτό κατανοητό αρκεί να αναφέρουμε μερικά παραδείγματα.

Έτσι ο αγρότης συμβάλλει θετικά εφ’ όσον προσέχει πότε και που θα ανάψει φωτιά, διατηρεί καθαρούς από ξερά χόρτα τους αγρούς του και συμβάλλει με την συμμετοχή του στην κατάσβεση των πυρκαγιών. Ο πρόεδρος της Κοινότητας ή του Γεωργικού – Δασικού Συνεταιρισμού συμβάλλουν θετικά όταν οργανώνουν κατάλληλα του κατοίκους και λαμβάνουν διάφορα μέτρα προστασίας. Ο Δάσκαλος διαπαιδαγωγώντας τους μαθητές του. Ο ταξιδιώτης – εκδρομέας προσέχοντας τα τσιγάρα και το άναμμα της φωτιάς. Ο Γεωπόνος και ο Δασικός Υπάλληλος δίνοντας οδηγίες ή λαμβάνοντας μέτρα μπορούν να συμβάλλουν θετικά στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών της υπαίθρου. Η Κυβέρνηση, η Δικαιοσύνη, ο Στρατός, οι ΟΤΑ και τα διάφορα Σωματεία μπορούν να συμβάλλουν θετικά στην πρόληψη και καταστολή των πυρκαγιών.

Αντίθετα όλοι οι ενδεικτικά ανωτέρω αναφερόμενοι με την αμέλεια των ή την αδιαφορία των συμβάλλουν θετικά στην ύπαρξη και εξάπλωση των πυρκαγιών της υπαίθρου. Οι οποίες όταν εξαπλώνονται σε δάση και δασικές εκτάσεις αποκτούν μια ειδική κατηγορία και απαιτούν ειδικές γνώσεις και εξειδικευμένες ενέργειες προκειμένου να τεθούν υπό έλεγχο. Έτσι αναπτύχθηκε ειδικός κλάδος της Δασοπονικής Επιστήμης που διδάσκεται σε όλες της Δασοπονικές Σχολές όλου του κόσμου. Αναπτύχθηκαν ειδικές τεχνικές καθώς και κατάλληλα μέσα δασοπυροσβεστικά οχήματα, αεροπλάνα, ελικόπτερα, χημικές ουσίες, κ.λπ.

Το δάσος μπορεί και πρέπει να παράγει συνεχώς αφ’ ενός υλικά προϊόντα (ξύλο, ρητίνη ξυλάνθρακες κ.λπ.) και υπηρεσίες (προστασία εδαφών, ανάπτυξη θήρας, αναψυχής, κ.λπ.) που συμβάλλουν στην βελτίωση των συνθηκών και στην οικονομική και πολιτιστική ανάπτυξη του κοινωνικού συνόλου.

Δηλαδή το δάσος μπορεί να χαρακτηρισθεί ως εργοστάσιο που λειτουργεί με βιολογικούς νόμους και για να παράγει τα ανωτέρω χρειάζεται προστασία, φροντίδα και ορθολογική διαχείριση από τον άνθρωπο. Και όπως όλα τα εργοστάσια έχουν λάβει μέτρα πυροπροστασίας, έχουν μέσα κατάσβεσης τυχόν φωτιάς και έχουν εκπαιδεύσει κατάλληλους ανθρώπους που είναι σε άμεση ετοιμότητα να επέμβουν έτσι και το δάσος δεν νοείται να μην έχει τα ανωτέρω εφ‘ όσον πράγματι έχουμε ως κοινωνία την θέληση για την προστασία και την πυρασφάλειά του.

Η Ελληνική Πολιτεία έχει αναθέσει την προστασία, διαχείριση και εποπτεία των δασών και δασικών εκτάσεων στην Δασική Υπηρεσία η οποία στα πλαίσια των οικονομικών δυνατοτήτων, του υπάρχοντος προσωπικού, της θετικής αλλά και της αρνητικής συμπαράστασης διαφόρων φορέων της κοινωνίας πολλά προσφέρει και προσέφερε για τον ανωτέρω ιερό σκοπό.

 

Για την κατάσβεση των πυρκαγιών εκπαίδευσε προσωπικό, εφοδιάστηκε μέσα πυρόσβεσης και υλικά (Πυροσβεστικά οχήματα, αεροπλάνα, τηλεπικοινωνιακό υλικό κ.λπ.), εκτέλεσε τεράστιο έργο αντιπυρικής προστασίας (δρόμοι, αντιπυρικές ζώνες, σημεία υδροληψίας, δασοπυροσβεστικούς σταθμούς, πυροφυλάκεια κλπ). Και όχι μόνο αυτό επιφορτίστηκε με έντεχνο τρόπο και την αντιμετώπιση όλων των πυρκαγιών της υπαίθρου. Σε πολλές περιπτώσεις και των αστικών πυρκαγιών όπως γινόταν στην περιοχή της Ιστιαίας πριν ιδρυθεί ο σταθμός της ΠΥ και σε πολλές άλλες περιοχές.

Όπως είναι γνωστό, πρόσφατα μετά από πρόταση της Κυβέρνησης ψηφίστηκε στη Βουλή Νόμος με τον οποίον η αρμοδιότητα της κατάσβεσης την δασικών πυρκαγιών αφαιρέθηκε από την Δασική Υπηρεσία και ανατέθηκε στην Πυροσβεστική. Ήδη από τα Δασαρχεία αποσπάται προσωπικό, παραδίδεται υλικό (πυροσβεστικά οχήματα κ.λπ.) στην ΠΥ για την υποβοήθηση του έργου της κατάσβεσης. Δηλαδή εντός της αντιπυρικής περιόδου που φυσιολογικά αρχίζει κάθε χρόνο την 1η Μάη αποδιοργανώνεται η Δασική Υπηρεσία και αρχίζει η οργάνωση της Πυροσβεστικής. Δηλαδή αυτό δεν μπορούσε να γίνει πριν από την αντιπυρική περίοδο ή έστω μετά από αυτή; γιατί άραγε με τόση προχειρότητα;

Δυστυχώς επαναλαμβάνεται το λάθος ότι δήθεν η Κρατική εξουσία έχει την δυνατότητα να σβήσει τις πυρκαγιές όπως έγινε και με την Δασική Υπηρεσία αδιαφορώντας για την λαϊκή συμμετοχή με την οποία μπορούν να σβήνονται οι φωτιές άρα και οι πυρκαγιές. Τώρα με την μεταφορά της αρμοδιότητας κατάσβεσης στην ΠΥ διαπράττεται μεγαλύτερο λάθος κυρίως γιατί αυτή η Υπηρεσία είναι συγκεντρωτική σε σχέση με την Δασική Υπηρεσία που είναι κατ’ εξοχήν περιφερειακή και κοντά στους πληθυσμούς της υπαίθρου. Και βέβαια η Δασική Υπηρεσία δεν μπόρεσε ή δεν προσπάθησε να συστρατεύσει τον πληθυσμό της υπαίθρου και να δημιουργήσει το αίσθημα της παλλαϊκής άμυνας. Έτσι είχαμε έντονα το φαινόμενο της αδιαφορίας των πολιτών και της απαίτησης να έλθουν να σβήσουν τις φωτιές οι «άλλοι» αυτοί που πληρώνονται, το Κράτος, τα αεροπλάνα, με τα γνωστά αποτελέσματα. Άραγε με την επιχειρούμενη μεταβολή θα γίνει άρση αυτής της αδιαφορίας;

Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η κατάσβεση των φωτιών της υπαίθρου οι οποίες στη συνέχεια εξελίσσονται σε πυρκαγιές των δασών και δασικών εκτάσεων είναι και πρέπει να είναι τοπική υπόθεση και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπίζεται. Δηλαδή από τους κατοίκους της υπαίθρου, την Τοπική Αυτοδιοίκηση ή τον Δασικό – Γεωργικό Συνεταιρισμό. Οι δε πυρκαγιές να αντιμετωπίζονται σε Περιφερειακό επίπεδο από αντίστοιχη περιφερειακή Υπηρεσία ή την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Οι μεγάλες πυρκαγιές που ενδεχομένως να εξελιχθούν σε θύελλες από την κινητοποίηση του συνόλου του Κρατικού μηχανισμού (Στρατός, Πυροσβεστική, Αεροπορία, πολιτική άμυνα κ.λπ.) με την εφαρμογή σχεδίου σε Εθνικό επίπεδο.

Δεν είναι συνετό για την κατάσβεση μια μικρής φωτιάς να κινητοποιείται η Πυροσβεστική, η Αεροπορία, ο Στρατός κ.λπ. και το γεγονός αυτό να μην το γνωρίζει ο πρόεδρος της τοπικής Κοινότητας. Όπου οι κάτοικοι, η Κοινότητα, ο τοπικός Συνεταιρισμός θέλησαν, έσβησαν όχι μόνο τις τυχαίες ή από αμέλεια φωτιές – πυρκαγιές αλλά και τους κακόβουλους εμπρησμούς. Μετά την αλλαγή που από φέτος επιχειρείται ας ευχηθούμε όλοι επιτυχία και λιγότερες καταστροφές στα δάση μας και κυρίως στα δάση της Βορείου Ευβοίας.

Ο ΘΕΟΣ ΑΣ ΦΥΛΑΕΙ ΤΑ ΔΑΣΗ & ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ

 

Χαλκίδα, Ιούνιος 1998

Ηλίας Καπράλος

Δασολόγος

 

Υστερόγραφο

Χαλκίδα, Νοέμβριος 2008

 Ξαναδιαβάζοντας το ανωτέρω κείμενο μετά από 10 χρόνια και αναπολώντας τα γεγονότα που πέρασαν παρατηρούμε τα εξής:

1. Δυστυχώς η έκκληση του υποφαινομένου προς τον Θεό δεν εισακούστηκε, προφανώς γιατί ο υποφαινόμενος είναι πολύ αμαρτωλός…, ή γιατί επειδή ο Θεός έδωσε νου και λογική στον άνθρωπο για να πράττει ορθά προστατεύοντας αποτελεσματικά τον εαυτό του και το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο διαβιώνει και κατά συνέπεια η έκκληση να είναι περιττή…. Αλλά ήταν αυθόρμητη και στο αποκορύφωμα της αγωνίας του υποφαινομένου για την καταστροφή που διαισθανόταν ότι ενδεχομένως να ακολουθήσει

2. Μετά από 10 χρόνια από την ανάληψη της αρμοδιότητας κατάσβεσης των δασικών πυρκαγιών (φωτιών – πυρκαγιών – θεομηνιών) από την Πυροσβεστική Υπηρεσία επιβάλλεται να γίνει ένας καλόπιστος απολογισμός για να διαπιστωθούν τα θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα, να εντοπισθούν τα αίτια που προκάλεσαν αυτά, να μελετηθούν οι διορθώσεις που επιβάλλεται να γίνουν, ώστε να πορευθούμε καλύτερα στο μέλλον.

3. Ένας πρόχειρος απολογισμός δίδει τα ακόλουθα αποτελέσματα:

Εκατό και πλέον ανθρώπινα θύματα τα περισσότερα νέοι κατακάηκαν από τις πυρκαγιές. Αριθμός απίστευτα μεγάλος για τα Ελληνικά δεδομένα. Ενδεχομένως τόσοι πολλοί άνθρωποι δεν έχουν καεί σε δασικές πυρκαγιές από συστάσεως του Ελληνικού Κράτους. Το κοινωνικό κόστος τεράστιο… Γιατί;

Χιλιάδες σπίτια και δεκάδες χωριά κατεστραμμένα… Γιατί ;

Τουλάχιστον το 10% των δασών (δεν συμπεριλαμβάνονται οι δασικές εκτάσεις) που υπήρχαν το 1998 έχουν καεί. Ενώ τις προηγούμενες δεκαετίες δεν καιγόταν περισσότερο από το 0,5% κάθε χρόνο. Αρκεί να αναφερθούν τα δάση Ταϋγέτου, Μαίναλου, Πάρνηθας, Εύβοιας, Χαλκιδικής, Ηλείας Αχαΐας, Κορινθίας, Πηλίου, Ρόδου κ.λπ…., γιατί;

Χιλιάδες στρέμματα αναδασώσεων της τελευταίας 50ετίας έχουν καεί. Μόνο στο Νομό Βοιωτίας το έτος 2007 κάηκαν 3.500 στρέμματα. Δηλαδή δεν μπορούμε να προστατεύσουμε αυτά που έφτιαξαν και πλήρωσαν οι προηγούμενες γενιές για να ωφεληθούμε εμείς και οι επόμενες γενεές; Γιατί;

Χιλιάδες στρέμματα αγροτικών εκτάσεων κάηκαν… Γιατί ;

Εκατομμύρια ελαιόδεντρα και άλλα οπωροφόρα δένδρα κάηκαν. Ο κόπος, τα χρήματα και οι φροντίδα των προηγούμενων γενεών πήγαν χαμένα… Γιατί;

Χιλιάδες κυψέλες, κτηνοτροφικά ζώα μαζί με πολλές κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις κάηκαν… Γιατί;

Αμέτρητα ζώα της άγριας πανίδας κάηκαν και γενικά τα δασικά οικοσυστήματα οπισθοδρόμησαν… Γιατί ;

Σπουδαίοι Αρχαιολογικοί χώροι και τόποι κάηκαν… Γιατί;

Χιλιάδες κυβικά μέτρα γόνιμης γης διαβρώθηκαν και οδηγήθηκαν στην θάλασσα… Γιατί;

Το κόστος πυρόσβεσης 10πλασιάστηκε τουλάχιστον σε σχέση με τις προηγούμενες 10ετίες… Γιατί;

Πάρα πολλοί πυροσβέστες και αεροπόροι έδωσαν την ζωή τους κατά την εκτέλεση τους καθήκοντος τους για την υπεράσπιση του Δημοσίου και Κοινωνικού συμφέροντος… Γιατί; Άξιζε άραγε η θυσία τους για μια κοινωνία με αυτές τις συμπεριφορές που έχει;

Ανυπολόγιστη η ζημιά στους επιμέρους τομείς της Εθνικής Οικονομίας π.χ. στον Τουρισμό κ.λπ… Γιατί;

4. Ίσως τα γιατί να είναι αμέτρητα όμως η Κοινωνία, οι Φορείς, οι Θεσμοί, οι Αρμόδιοι, οι Ειδικοί, οι Πολίτες μπορούν άραγε να δώσουν απαντήσεις; Πιστεύουμε πως όχι γιατί δεν τους «συμφέρει» ή δεν θέλουν…. Και αμέσως προκύπτει καινούργιο γιατί…

5. Και όμως ο υποφαινόμενος θα προσπαθήσει να απαντήσει σε μερικά γιατί, με βάση την εμπειρία που απέκτησε τα 32 χρόνια ενασχόλησης με το φαινόμενο των πυρκαγιών και της αντιμετώπισής των.

– Γιατί οι πυρκαγιές της υπαίθρου είναι ακήρυχτος πόλεμος και αφορά όλους μας.

– Γιατί ως πόλεμος για την αντιμετώπισή του θέλει ‘’χέρια’’ πολλά. Το λέει και το ρητό «θέρος – τρύγος –πόλεμος» άρα είναι αναγκαία η συμμετοχή όλων, όχι μόνο των άξιων μαχητών του μετώπου σήμερα των πυροσβεστών χθες των δασικών αλλά και των υπολοίπων οι οποίοι με την αδιαφορία των γίνονται υπαίτιοι πυρκαγιών ή στην καλύτερη περίπτωση δεν συμμετέχουν, αλλά σχολιάζουν ποικιλοτρόπως τα συμβαίνοντα γύρο τους.

– Γιατί ως νεοέλληνες είμαστε τουλάχιστον ατομιστές, εγωιστές και αδιάφοροι. Μας ενδιαφέρει η ατομική βόλεψη αδιαφορώντας αν το σπίτι του γείτονα καίγεται, ίσως να επιθυμούμε και αυτό, αλλά αλαλάζουμε όμως όταν η πυρκαγιά φθάσει στην αυλή μας και τότε ζητούμε από το Κράτος να κάνει τα αδύνατα δυνατά…

– Γιατί όταν γίνεται ένα λάθος στην Δασική πολιτική αυτό το πληρώνουν ακριβά το Φυσικό περιβάλλον και η Κοινωνία συνολικά. Στη λανθασμένη ανθρώπινη ενέργεια η φύση αντιδρά χωρίς έλεος. Και στην προκειμένη περίπτωση έγινε λάθος…

– Γιατί σε όλες τις δράσεις του ανθρώπου γινόταν και γίνεται η αξιοποίηση της αποκτηθείσης εμπειρίας για την βελτίωση της παρούσης κατάστασης. Στην περίπτωσή μας όχι μόνο δεν έγινε προσπάθεια αξιοποίησης αλλά απεναντίας κατασυκοφάντησης της προσπάθειας των προηγουμένων. Αλλά στην Ελλάδα αυτό συνήθως γίνεται…

– Γιατί για την αντιμετώπιση του φαινόμενου φωτιές – πυρκαγιές – θεομηνίες χρειάζεται και λίγη «φιλοσοφική σκέψη». Από την απλή μελέτη του φαινόμενου προκύπτει ότι αυτό συνήθως προκαλείται από ενέργειες του ανθρώπου. Άρα για την αντιμετώπισή του στόχος πρέπει να είναι η συμμετοχή όλων μας.

Σε ποιο στάδιο το φαινόμενο αντιμετωπίζεται καλύτερα;

Σίγουρα όταν αυτό βρίσκεται στην κατάσταση φωτιάς ή έστω μικρής πυρκαγιάς. Δηλαδή κατάσβεση «εν τω γεννάσθαι».

– Γιατί κατά την οργάνωση του έργου της αντιμετώπισης δεν ελήφθησαν υπόψη τα ανωτέρω, τα διδάγματα της Επιστήμης και της εμπειρίας που είχε αποκτηθεί τις προηγούμενες δεκαετίες. Δυστυχώς σήμερα η περισσότερη από αυτήν την εμπειρία βρίσκεται στα… νεκροταφεία.

– Γιατί δεν οργανώθηκε η συμμετοχή όλων των δυναμένων να βοηθήσουν στην πρόληψη και καταστολή των πυρκαγιών έστω και με αστυνομικά μέτρα. Απεναντίας σε πολλές περιπτώσεις πυρκαγιών απαγορεύτηκε η συμμετοχή των ντόπιων κατοίκων, όπως έγινε στην περιοχή των Δερβενοχωρίων με αποτέλεσμα η πυρκαγιά να κάψει την Πάρνηθα. Τους δε Δασικούς, αν και γνώριζαν το αντικείμενο, τους έστειλαν στα γραφεία τους ή στην καλύτερη περίπτωση τους ανέθεσαν τον ρόλο του θεατή και του απογραφέα…

– Γιατί όλες οι φωτιές αντιμετωπίστηκαν ως πυρκαγιές με εξωφρενική κινητοποίηση με αποτέλεσμα την συμμετοχή των Α/Φ στους θυμαροτόπους της Καρύστου όπου έχασαν την ζωή τους οι γενναίοι αεροπόροι μας…

– Γιατί δεν οργανώθηκε σωστά το σύστημα αναγγελίας φωτιών – πυρκαγιών αφού δεν στελεχώθηκαν τα πυροφυλάκεια και δεν χτύπησε καμπάνα στα χωριά…

– Γιατί δεν εφαρμόστηκε τα δόγμα της συνεχούς επιθετικής ενέργειας ημέρα και νύκτα αλλά οι δυνάμεις καταστολής ανέμεναν την έλευση της πυρκαγιάς στους δρόμους ή στα χωράφια. Αλλά σχεδόν πάντα έφθανε με θηριώδη μορφή και με κανένα πυροσβεστικό μέσο δεν ήταν δυνατή η κατάσβεσή της με τα γνωστά αποτελέσματα…

– Γιατί επικράτησε η αντίληψη ότι με τα αεροπλάνα σβήνουν οι φωτιές – πυρκαγιές αλλά συμβαίνει το αντίθετο τα αεροπλάνα καταστέλλουν τις πυρκαγιές στα δάση και οι επίγειες δυνάμεις ενεργούν την κατάσβεση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την μειωμένη προσοχή των επιγείων δυνάμεων με επακόλουθο τις πολλές αναζωπυρώσεις οι οποίες προκαλούν και την μεγαλύτερη καταστροφή. Η μεγαλύτερη προσβολή για τον δασοπυροσβέστη είναι η αναζωπύρωση…

– Γιατι η προέλαση των μετώπων μιας μεγάλης πυρκαγιάς ανακόπτονται όταν συναντούν θάλασσα ή καμένη έκταση ή τέλος αν ξεσπάσει καταιγίδα βροχής πράγμα πολύ σπάνιο. Αλίμονο να περιμένουμε να φθάσουν στην θάλασσα ή να έλθει καταιγίδα. Δεν απομένει παρά η δημιουργία μιας καμένης έκτασης δηλαδή οι δυνάμεις πυρόσβεσης να κάνουν χρήση της τεχνικής του αντίπυρος. Αλλά αυτό απαγορεύεται…

– Γιατί δεν εφαρμόστηκε το δόγμα της αμυντικής οργάνωσης του εδάφους δηλαδή της εκτέλεσης εργασιών και της κατασκευής προ κατασταλτικών έργων από όπου θα ξεκινούσαν οι επιθετικές ενέργειες των δυνάμεων καταστολής. Έτσι εργασίες διαχείρισης καύσιμης ύλης δεν συνεχίστηκαν, δεν συντηρήθηκαν αντιπυρικοί δρόμοι, κρουνοί, σημεία υδροληψίας και ζώνες ούτε συνεχίστηκε η εκτέλεση εργασιών και η κατασκευή νέων έργων όσο θα έπρεπε… Αλλά τι να τα κάνουμε τα έργα όταν δεν υπάρχει επιθετική ενέργεια;

– Γιατί δεν οργανώθηκε η αμυντική αντιπυρική προστασία των χωριών αλλά προτιμήθηκε η θανατηφόρος ενέργεια της εκκένωσης…

– Γιατί δεν γενικεύτηκε η σύνταξη και η ανανέωση και εφαρμογή τοπικών Σχεδίων δράσης και ενεργειών κάθε εμπλεκόμενου φορέα Δασαρχείου, Δήμου, Αρχαιολογίας, Πυροσβεστικής, Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης κ.λπ. και με την ύπαρξη αυστηρού συντονιστή η εφαρμογή τους…

– Γιατί οι κρατικές χρηματικές επιχορηγήσεις προς διάφορους φορείς ήταν ανισομερείς και πολλές φορές χωρίς αποτελεσματικότητα. Έτσι π.χ. ο Δήμος Ορχομενού, που έχει αρμοδιότητα σε πεδινή περιοχή, ελάμβανε χρηματοδότηση για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών μεγαλύτερη από το Δασαρχείο Λιβαδειάς με περιοχή αρμοδιότητας πολύ μεγαλύτερη αφού συμπεριλαμβάνει και τα βουνά Παρνασσός και Ελικώνα. Παράλληλα όμως χρηματοδοτείτο για τον ίδιο σκοπό και η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ν. Βοιωτίας. Επιβάλλεται κατά την άποψη μας να χρηματοδοτείται ένας φορέας ο οποίος πρέπει να είναι καλά οργανωμένος, να εφαρμόζει συγκεκριμένο πρόγραμμα και φυσικά να λογοδοτεί.

– Γιατί δεν ενισχύθηκε (χρήματα, υλικά, κίνητρα, διαφορετική οργάνωση κ.λπ.) ακόμη περισσότερο ο θεσμός των εθελοντών.

– Γιατί τα πυροσβεστικά οχήματα που αγοράστηκαν με χρήματα των ιδιωτών, Τραπεζών, Ιδρυμάτων κ.λπ. δεν διατέθηκαν στην Πυροσβεστική Υπηρεσία που έχει την αρμοδιότητα και ευθύνη οργάνωσης της κατάσβεσης αλλά διατέθηκαν σε Δήμους κλπ και φυσικά δεν αξιοποιήθηκαν όπως θα έπρεπε…

– Γιατί δεν ενισχύθηκε με μόνιμο προσωπικό η Πυροσβεστική Υπηρεσία. Υποχρεωτικά τουλάχιστον να αναπληρώνονται όσοι αποχωρούν από την Υπηρεσία.

– Γιατί δεν ενισχύθηκε με το αναγκαίο εποχιακό προσωπικό η ΠΥ. Και όσοι προσελήφθηκαν δεν ήταν οι πλέον αξιόμαχοι γιατί τα κριτήρια του ΑΣΕΠ δεν ενδείκνυται για την δασοπυρόσβεση…

– Γιατί δεν αυξήθηκαν οι αποδοχές του προσωπικού της πυρόσβεσης αλλά αντίθετα αυξήθηκαν οι δαπάνες της αεροπυρόσβεσης…

– Γιατί τα ΜΜΕ και κυρίως η τηλεόραση δεν βοήθησαν όσο θα έπρεπε…

– Γιατί δεν ελήφθησαν περισσότερα αστυνομικά μέτρα και δεν εφαρμόστηκε η κείμενη Νομοθεσία…

– Γιατί δεν αποδόθηκαν πολιτικές ευθύνες για την μεταφορά της δασοπυρόσβεσης στην ΠΥ και ποινικές – πειθαρχικές ευθύνες για τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν…

– Γιατί σταμάτησε η διαχείριση των δασών. Άρα συσσώρευση βιολογικής μάζας, κυρίως νεκρής, με συνέπεια τα δασικά οικοσυστήματα να γίνουν ασταθή και περισσότερα ευάλωτα στην πυρκαγιά. Το γεγονός αυτό βρήκε εφαρμογή τουλάχιστον στην Πάρνηθα…

– Γιατί τέλος δεν εφαρμόστηκε το δόγμα της κατά χώρο αποκλειστικής αρμοδιότητας. Το οποίο εφαρμοζόταν εν μέρει όταν η αρμοδιότητα κατάσβεσης ήταν στα Δασαρχεία. Κατά την διαδικασία κατάστρωσης του σχεδίου άμεσης επέμβασης για την κατάσβεση μιας φωτιάς – πυρκαγιάς καθορίζεται ο χρόνος που είναι ανεκτός να μεσολαβεί από την ώρα αναγγελίας (πυροφύλακας) του συμβάντος μέχρι να καταφθάσει το πρώτο πυροσβεστικό μέσο π.χ. 20 λεπτά για τα επίγεια 45 λεπτά για τα εναερία. Βέβαια ο χρόνος αυτός εξαρτάται από το αντικείμενο προστασίας (Εθνικός Δρυμός, κατασκήνωση, Αρχαιολογικός χώρος κ.λπ.) και άλλους παράγοντες (δάση, ξηρασία, θαμνότοποι κ.λπ.). Με βάση αυτό το κριτήριο, το υπάρχον οδικό δίκτυο, ταχύτητα –ευελιξία των Π/Ο γίνεται η διασπορά τους και ταυτόχρονα καθορίζεται η περιοχή αρμοδιότητας τους. Αυτή η περιοχή αποτελεί το λεγόμενο «κύτταρο πυρόσβεσης». Το προσωπικό εξυπηρέτησης του Π/Ο είναι υποχρεωτικά ντόπιοι ή τουλάχιστον από γειτονικά «κύτταρα». Ορίζεται επικεφαλής αυτής της ομάδας και όλοι είναι υπεύθυνοι για το σβήσιμο των φωτιών της περιοχής τους. Ο επικεφαλής πρέπει να είναι μόνιμος Δημόσιος υπάλληλος και στην ουσία αυτός χρεώνεται την περιοχή. Το Π/Ο και αυτό το προσωπικό ποτέ δεν απομακρύνεται από την περιοχή του παρά μόνο για κατάσβεση στα γειτονικά «κύτταρα» ή τοιούτων αναγκών της Μονάδας του. Πέντε έως εννέα τέτοια ‘’κύτταρα’’ συγκροτούν την Μονάδα Πυρόσβεσης. Ορίζεται Αρχηγός της Μονάδας και αυτός είναι ο μοναδικός υπεύθυνος και κανένας άλλος για την κατάσβεση των φωτιών – πυρκαγιών της περιοχής του. Κατά την διαδικασία της κατάσβεσης άπαντες υπακούν σε αυτόν. Τα δε ανώτερα όργανα της Πολιτείας π.χ. Νομάρχης, Γραμματέας της Περιφέρειας, Αρχηγός ΠΣ, Αρχηγός Αστυνομίας κ.λπ. συγκροτούν τρόπο τινά στον τόπο της πυρκαγιάς το επιτελείο του και τον βοηθούν στην κατάσβεση της. Ο Αρχηγός αυτός είναι ισόβιος για την περιοχή, γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλον τον τόπο, τους ανθρώπους, το προστατευτέο αντικείμενο, αξιοποιεί στο έπακρον τα έργα αντιπυρικής προστασίας και λαμβάνει κάθε μέτρο για την επίτευξη του σκοπού. Έχει δε εξουσίες που πηγάζουν από την κατάσταση πολέμου. Αν στην αποστολή του αποδεδειγμένα αποτύχει πηγαίνει σπίτι του ή δεν ξανά αναλαμβάνει την θέση του Αρχηγού. Άρα προκύπτει η ανάγκη δημιουργίας στελεχών με εκπαίδευση ενημέρωση κ.λπ. Η Μονάδα Πυρόσβεσης διατηρεί σε εφεδρεία πυροσβεστικές δυνάμεις με τις οποίες βοηθά τα «κύτταρα πυρόσβεσης» και ενισχύει μόνο της γειτονικές Μονάδες. Έτσι θα έχουμε καλύτερα αποτελέσματα και θα εξαλειφθεί το απαράδεκτο φαινόμενο πηγαίνοντας σε πυρκαγιά ο Αρχηγός της ΠΥ ή ανώτερος Αξιωματικός π.χ. στο Μαίναλο περιοχή, που δεν έχει ξανά πάει, να αναλαμβάνει (παράνομα, βλέπε διατάξεις Ν.998/79) το συντονισμό της κατάσβεσης ή το προσωπικό και Π/Ο περιοχής Ιωαννίνων να λαμβάνει εντολή μετακίνησης για συμμετοχή του σε πυρκαγιά στη Νήσο Σκύρο (καταπόνηση του προσωπικού σε αφάνταστο βαθμό εξόντωσης). Και αυτό γιατί οι πυρκαγιές της υπαίθρου δεν σβήνουν με τα γαλόνια ούτε και με την εξωφρενική μετακίνηση πυροσβεστικών δυνάμεων.

6. Ήδη πέρασε ένας χρόνος από τις καταστροφικές πυρκαγιές του έτους 2007 και δεν ξεκίνησε ή τουλάχιστον ο υποφαινόμενος δεν πήρε χαμπάρι, ένας διάλογος, προβληματισμός στην Κυβέρνηση, την Βουλή, τα Κόμματα, στους Φορείς ( ΓΕΩΤΕΕ, ΤΕΕ, κ.λπ.), στα Σωματεία και Οργανώσεις για τι δέον γενέσθαι. Ναι, να αρχίσει διάλογος με την προϋπόθεση το πόρισμά του να μην έχει την τύχη του ομόφωνου πορίσματος έτους 1993 της Βουλής των Ελλήνων για τις πυρκαγιές. Άραγε δεν ακούει κανείς τις αγωνιώδης κραυγές των θυμάτων των πυρκαγιών; Αν όχι αλίμονο…

Χαλκίδα, Νοέμβριος 2008

Ηλίας Καπράλος

Συν/χος Δασολόγος

Υστερόγραφο 2

 

Χαλκίδα, Αύγουστος 2018

Αλίμονο… Αλίμονο… Αλίμονο…

Κανείς μα κανείς μας από αρμοδίους και μη από Πρωθυπουργούς, Υπουργούς, Βουλευτές, πολίτες κ.λπ. φαίνεται ότι δεν άκουσαν τις κραυγές των συμπολιτών μας που κάηκαν στις πυρκαγιές του 2007.

Οι κραυγές των θυμάτων της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι Αττικής προφανώς ακούστηκαν… Και αλίμονο αν εγώ έχω την αυταπάτη ότι ακούστηκαν…

Αν πράγματι ακούστηκαν κ. Πρωθυπουργέ, κ.κ. Υπουργοί, κ.κ. Αρχηγοί των Πολιτικών κομμάτων (κυρίως της αντιπολίτευσης), κ.κ. Βουλευτές, κ.κ. Αρμόδιοι και μη, είναι απόλυτη ανάγκη να αλλάξει η φιλοσοφία και ο σχεδιασμός της πρόληψης και καταστολής των πυρκαγιών υπαίθρου.

Στη διάρκεια των 20 χρόνων από το 1998 που άλλαξε η αρμοδιότητα κατάσβεσης των πυρκαγιών υπαίθρου από την Δασική Υπηρεσία στην Πυροσβεστική έχουμε περίπου 200 νεκρούς συμπολίτες μας, τουλάχιστον 2.000 σπίτια και χιλιάδες στέμματα δασών και αγροτικών εκτάσεων καμένα. Νούμερα ασύλληπτα με οικονομικό και κοινωνικό κόστος τεράστιο.

Αυτό το κόστος νομίζω ότι αξίζει το κόπο να εκτιμηθεί μετά από ερευνητική εργασία που πρέπει να γίνει από τους κ.κ. καθηγητές των Ανωτάτων Σχολών (Δασολογική Σχολή, Οικονομικές Σχολές, κ.λπ.) και Ερευνητικά Ιδρύματα και να γίνει η αποτίμηση των καταστροφών τις δυο τελευταίες 20ετίες. Από αυτή την εργασία θα προκύψει το μέγεθος του λάθους της απόφασης αποδιοργάνωσης της Δασικής Υπηρεσίας και την μεταφορά της αρμοδιότητας της κατάσβεσης στην Πυροσβεστική. Και εδώ δεν γίνεται δεκτή η δικαιολογία του «πολιτικού λάθους» και αναλαμβάνουμε την «πολιτική ευθύνη». Δηλαδή λόγια χωρίς αντίκρισμα…

Οπότε το πρόβλημα έγινε ακόμη μεγαλύτερο και η λύση περισσότερο δύσκολη.

Θα ήταν αστείο να προτείνει κανείς σήμερα την επαναφορά της κατάσβεσης των πυρκαγιών υπαίθρου στην διαλυμένη και αποστελεχωμένη Δασική Υπηρεσία. Αλλά πρέπει να βρεθεί λύση τώρα και όχι αύριο γιατί αλίμονο αν ταφούν οι νεκροί και ξεπλυθούν οι στάχτες από την βροχή και όλα ξεχασθούν ως συνήθως…

Χαλκίδα, Αύγουστος 2018

Ηλίας Καπράλος

Συν/χος Δασολόγος

(Πρώην Δασάρχης Λίμνης,

Δ/ντης Δασών στους Νομούς Ευβοίας, Φωκίδας, Βοιωτίας)