Του Στέφανου Σταμέλου
Έγραφα και σε προηγούμενη ανάρτηση ότι η χώρα μας δεν κατάφερε να οικοδομήσει ένα βιώσιμο και ανταγωνιστικό αγροτικό μοντέλο και να ενισχύσει τη θέση του αγρότη στην οικονομία – μια κοινή παραδοχή. Αυτή η αποτυχία αποτυπώνεται με ιδιαίτερη ένταση στην περιοχή της Λαμίας και στην εύφορη κοιλάδα του Σπερχειού. Μια περιοχή με πλούσιους φυσικούς πόρους, νερό, γόνιμα εδάφη και στρατηγική γεωγραφική θέση, δεν αξιοποίησε τα πλεονεκτήματά της με όρους βιώσιμης και οικολογικά ισορροπημένης αγροδιατροφικής ανάπτυξης. Η αγροτική παραγωγή παραμένει αποσπασματική και η σύνδεσή της με τη μεταποίηση σχεδόν ανύπαρκτη.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό, είναι βαθιά πολιτικό και θεσμικό. Αντί για έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, που θα συνέδεε την παραγωγή με τη μεταποίηση, την τοπική αγορά και τον τουρισμό, κυριάρχησε η λογική των επιδοτήσεων. Οι ενισχύσεις έγιναν αυτοσκοπός, τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης πεδίο αποσπασματικών παρεμβάσεων και οι δημόσιοι πόροι εργαλείο διαχείρισης και όχι μετασχηματισμού.
Το αποτέλεσμα είναι αποκαλυπτικό. Παρότι ο πρωτογενής τομέας απασχολεί σημαντικό ποσοστό του τοπικού εργατικού δυναμικού, η συμβολή του στην τοπική οικονομία παραμένει περιορισμένη. Η προστιθέμενη αξία της παραγωγής είναι χαμηλή, μεγάλο μέρος των αγροτικών προϊόντων φεύγει ακατέργαστο από την περιοχή και το εισόδημα διαρρέει προς άλλες περιφέρειες. Ένα μοντέλο χαμηλής παραγωγικότητας, με μια οικονομία που ανακυκλώνει εισοδήματα, αντί να παράγει νέο πλούτο. Η Λαμία λειτουργεί περισσότερο ως διοικητικό και υπηρεσιακό κέντρο και λιγότερο ως παραγωγικός κόμβος. Η αποτυχία δεν οφείλεται τόσο στην έλλειψη πόρων, αλλά γιατί δεν υπάρχει κανένα σχέδιο. Και χωρίς σχέδιο, ακόμη και η πιο εύφορη γη μετατρέπεται σε χαμένη ευκαιρία.
Χρόνια κάποιοι φωνάζουμε για την προτεραιότητα στην Παραγωγική Ανασυγκρότηση της τοπικής οικονομίας, της Λαμίας και της κοιλάδας του Σπερχειού, με όρους βιωσιμότητας και κοινωνικής συνοχής. Κεντρικός στόχος της παραγωγικής ανασυγκρότησης πρέπει να είναι η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης τοπικής αλυσίδας αξίας, με την γεωργία, την μεταποίηση, την διανομή, τον τουρισμό και την τοπική κατανάλωση. Μια στρατηγική που να επιδιώκει την αύξηση της τοπικής προστιθέμενης αξίας, τη μείωση της διαρροής εισοδήματος, την ενίσχυση του περιφερειακού πολλαπλασιαστή και τη δημιουργία μόνιμων θέσεων εργασίας. [Ο πολλαπλασιαστής στην οικονομία είναι ένα μέγεθος που δείχνει πόσο αυξάνεται το συνολικό ΑΕΠ, το εισόδημα μιας περιοχής, όταν αυξάνεται μια αρχική δαπάνη (π.χ. κρατικές επενδύσεις) κατά μία μονάδα.]
Πρώτος πυλώνας, η ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα (Σπερχειός), με στόχους τη μετάβαση από την επιδοτούμενη στην οργανωμένη παραγωγή, την επιλογή καλλιεργειών με συγκριτικό πλεονέκτημα -ζώνη βιολογικής γεωργίας- και την ενίσχυση των συνεταιριστικών σχημάτων παραγωγών. Κάποιες κατευθυντήριες δράσεις: η δημιουργία ενός τοπικού αγροδιατροφικού σχεδίου για τον Σπερχειό, το Τοπικό Σύμφωνο Ποιότητας, οι υποδομές συλλογής, αποθήκευσης και τυποποίησης, η σύνδεση γεωργίας με την έρευνα και το πανεπιστήμιο, η βιώσιμη διαχείριση νερού και εδάφους.
Δεύτερος πυλώνας, ο ανασχεδιασμός της ΒΙΠΕ Λαμίας. Στόχος, η ΒΙΠΕ να μετατραπεί από χώρο διάσπαρτων δραστηριοτήτων σε οργανωμένο κόμβο αγροδιατροφικής και ελαφράς μεταποίησης. Κάποιες κατευθυντήριες δράσεις: τα κίνητρα για εγκατάσταση μονάδων μεταποίησης τοπικών προϊόντων, οι κοινές υποδομές logistics και ενέργειας, οι συνεργασίες με αγροτικούς συνεταιρισμούς, τα περιβαλλοντικά και κοινωνικά κριτήρια λειτουργίας.
Τρίτος πυλώνας, ο ήπιος βιώσιμος τουρισμός με στόχο έναν τουρισμό που να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής της τοπικής παραγωγής και όχι ως αποσπασματική δραστηριότητα. Κάποιες κατευθυντήριες δράσεις: η ανάπτυξη του αγροτουρισμού και οικοτουρισμού, οι θεματικές διαδρομές (φύση, ιστορία, γαστρονομία), ο ιαματικός τουρισμός, η Οίτη, η σύνδεση του τουρισμού με τοπικά προϊόντα, οι μικρές και διάχυτες τουριστικές υποδομές.
Η παραγωγική ανασυγκρότηση δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στις δυνάμεις της αγοράς, όπως επιχειρείται κατά κόρο από την κυβέρνηση. Ο δημόσιος τομέας και η αυτοδιοίκηση οφείλουν να λειτουργήσουν ως στρατηγικοί σχεδιαστές, ως συντονιστές τοπικών φορέων, ως μοχλοί αρχικών επενδύσεων και εγγυητές κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. [Αυτό το μοντέλο αντιστοιχεί στη λογική της μικτής οικονομίας, όπως την περιέγραψαν ο Keynes και ο Samuelson.]
Συμπέρασμα, η παραγωγική ανασυγκρότηση της Λαμίας είναι πολιτική επιλογή. Χωρίς τοπική παραγωγή, δεν υπάρχει βιώσιμη προοπτική. Χωρίς σχέδιο, οι πόροι μετατρέπονται σε χαμένες ευκαιρίες. Η Λαμία μπορεί να μετατραπεί, από περιοχή και κοινωνία κατανάλωσης, σε κόμβο παραγωγής. Αυτό πρέπει να είναι το πραγματικό στοίχημα της επόμενης δεκαετίας.
Στέφανος Σταμέλλος
https://www.facebook.com/stefanos.stamellos/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου